Bị ám ảnh về điểm yếu

Bạn có bị ám ảnh về những điểm yếu của mình hay không? Khoan trả lời câu hỏi này, hãy xem bạn có rơi vào những trường hợp sau:

  • Sau một ngày làm việc, bạn ngồi ngẫm lại thấy có quá chừng điểm mình còn làm chưa tốt.
  • Sếp/ đồng nghiệp dù có khen mình làm tốt đến đâu vẫn thấy mình chưa đủ giỏi.
  • Thật khó để bạn có thể kể cho ai đó nghe vài câu chuyện thành công của chính mình. 
  • Danh sách những điều bạn làm chưa tốt/ hay còn thua kém người khác dài hơn rất nhiều so với những gì bạn thật sự tự hào về mình.  
  • Bạn thường xuyên nhìn ra điểm chưa tốt của những người/ sự việc xung quanh. 

Đó là vài đặc điểm tiêu biểu mà tôi đã gặp và được tôi xếp vào nhóm ‘bị ám ảnh về những điểm yếu của bản thân’ (obsess about weakness). 

Motivation đằng sau những suy nghĩ này là gì? 

Đa số những bạn này rất mong muốn làm cho bản thân mình ngày một tốt hơn, giỏi hơn. Khá nhiều bạn tin rằng mình phải tự ý thức điểm yếu của bản thân thì mới tốt lên được. 

Một vài bạn khác thì không bao giờ hài lòng với những gì mình đã đạt được. Vừa chạm đến cột mốc này lại nhìn thấy ngay một benchmark cao hơn. Quên ngay mình đã vất vả thế nào để có được thành tựu mình đã từng khao khát. Và thế là chưa bao giờ dừng lại để công nhận chính mình. 

Hậu quả?

Nếu tưởng tượng não mình là một chiếc tivi thì share of voice của những thông điệp tiêu cực đang thống trị với phần trăm áp đảo. Chiếc tivi này ngày ngày ra rả những điều không tốt đẹp về bản thân, đi cùng với những lời tự chê trách (self-criticism).

Thông điệp được lặp đi lặp lại nhiều lần qua thời gian dài sẽ trở thành niềm tin. Ta sẽ tin mình không giỏi, có nhiều khuyết điểm, không có gì đặc biệt, chưa đủ tốt… 

Dần dần ta sẽ tin thêm là mình không làm được nhiều điều, không sẵn sàng để nắm bắt những cơ hội. Khi được hỏi là khi nào bạn sẽ sẵn sàng thì có bạn chợt nhận ra rằng ‘chắc là không bao giờ có ngày ấy’. Rồi bạn càng ngày càng kém tự tin và tệ nhất là có bạn bị mất phương hướng, vì sau một thời gian dài chỉ nhìn vào điểm yếu, bạn không biết mình có thể làm tốt được những gì. 

Giờ phải làm sao?

  1. Cần phân biệt đâu là điểm yếu thật sự.

Gallup định nghĩa điểm yếu: những điểm CẢN TRỞ BƯỚC ĐƯỜNG THÀNH CÔNG của bạn. 

Những điều bạn thấy mình không giỏi bằng người khác mà không ảnh hưởng đến việc đạt được những thành tựu của mình thì không gọi là điểm yếu. Chúng chỉ là những tài năng người khác có mà bạn không có. Mà tài năng chỉ là CÁCH THỨC để đi đến thành công và đi đến thành công thì có nhiều cách/ nhiều con đường khác nhau. 

Nếu như bạn thấy ai đó có khiếu hài hước, khi thuyết trình có khả năng thu hút người khác bằng những câu chuyện dí dõm. Nếu thiếu sự hài hước ấy vẫn không ảnh hưởng đến chất lượng bài presentation của mình thì bạn không nên lo lắng hoặc dành thời gian để học cách trở nên hài hước như người kia. 

Thay vào đó, bạn có thể tập trung vào những gì mình có khả năng làm tốt nhất ví dụ như kỹ năng phân tích, số liệu chính xác, insights sâu sắc, lý lẽ sắc bén… thì bài presentation của bạn cũng có khả năng chinh phục người nghe. 

  1. Tạo thói quen tự công nhận/ tự khen ngợi bản thân. 

Đây là điều quan trọng cốt lõi, giúp bạn giảm thiểu ‘chứng cứ’ chứng minh mình tệ. Share of voice của những điều tốt đẹp về bản thân tăng lên thì bạn sẽ cảm thấy có nhiều năng lượng hơn, làm được nhiều điều hơn. 

Nhiều người cứ nghĩ người khác khen mình thì mình mới vui. Thật ra nếu mình chưa thể tự hào về mình, bao nhiêu lời khen của người khác dành cho mình cũng chưa bao giờ là đủ. 

Bạn có thể tập viết reflection mỗi ngày. Cam kết viết ra những điều mình làm tốt dù là nhỏ nhất với tỷ lệ áp đảo những điều mình chưa làm tốt. Ví dụ như 5 điều làm tốt : 1 điều chưa làm tốt. 

Với điều mình chưa làm tốt, bỏ ngay thói quen chê bai bản thân mà thay vào đó là hỏi mình: Để làm tốt hơn thì mình sẽ làm gì? 

Tin vui, những bạn rơi vào nhóm này thường là những bạn có khả năng tự điều chỉnh hành vi rất cao. Ngay khi biết mình bị obsessed about weakness, các bạn làm bài tập rất đều đặn và thay đổi rất nhanh chóng chỉ sau 2-3 tuần. 

Sự tự công nhận/ tự khen ngợi bản thân giống như những trạm tiếp nước trong các cuộc chạy đường dài. Để chạy xa hơn, bền bỉ hơn, chinh phục được những cột mốc đầy thách thức, chúng ta cần dừng lại để tiếp nước cho chính mình bạn nhé.

Written by: Pham Thi Thanh Thao

If we know how to suffer, we suffer much less (Thich Nhat Hanh)

Giận dữ, Lo lắng, Sợ hãi, Tức, Thất vọng, Ganh Tị…

Nếu có một bà tiên hô biến những cảm xúc này thành con người với đủ hình hài như chúng ta, bạn suy nghĩ gì về những người bạn này?

Bạn có thích ‘kết bạn’ hay bạn sẽ xa lánh, cảm thấy xấu hổ khi có ai đó biết mình lỡ bị một vài bạn này ‘theo đuổi’?

03 điều thường làm ta MỆT khi coach nhân viên

Mệt là khi đợi hoài mà nhân viên không thay đổi. Sau đây là một số điều cơ bản các Sếp có thể kiểm tra khi coach nhân viên.

  1. Điều ta muốn có phải là điều nhân viên muốn?

Nguyên tắc cơ bản nhất trong coaching là người được coach phải muốn/ có commitment để thay đổi. Các sếp cần đặt câu hỏi để làm rõ điều mình muốn nhân viên thay đổi có phải là điều họ cũng THẬT SỰ muốn.

Hãy học như đất hạn chờ mưa

Cuối năm, dồn dập travel, dồn dập đi học. Một khóa được lên kế hoạch kỹ lưỡng. Một khoá đến bất ngờ như một cái duyên.

Performance Coaching workshop. Lên kế hoạch từ hồi giữa năm. Khóa training của các Thầy/ Cô cũ ở The Work Partnership, tiền thân là NewField Asia (Singapore). Đi học với suy nghĩ ‘Để xem có gì hay’. Mình mới lấy mấy cái bằng đây mà.

Mất lòng tin ở nhân viên, phải làm sao?

Bạn sẽ làm gì khi không còn tin tưởng ở nhân viên? Micro-manage bạn ấy bằng cách kiểm tra thường xuyên tiến độ/ cách thức làm việc? Không dám giao cho bạn đảm đương những việc quan trọng? Hay manage out luôn bạn này?

‘Một lần bất tín, vạn lần bất tin’ – lời dạy này ăn sâu trong suy nghĩ của nhiều người nên việc micro manage nhân viên hay không dám tin tưởng những người đã thất hứa với mình là điều hết sức bình thường.

Làm cách nào để vượt qua những cảm xúc khó chịu?

Bạn thường làm gì khi giận dữ, thất vọng, hay bực tức? Bạn nén những cảm xúc này vào trong, hy vọng chúng sẽ tắt dần theo thời gian? Bạn đánh lạc hướng bản thân bằng cách làm chuyện khác, không quan tâm đến những cảm xúc này? Hay là bạn thể hiện ‘trận cuồng phong’ để trừng trị người ‘đã gây ra’ những cảm xúc khó chịu cho bạn?

Nếu bạn làm một trong 3 cách trên, những cảm xúc khó chịu chắc chắn sẽ quay lại với cường độ tăng dần. Đó là vì chúng chưa được THẤU HIỂU một cách trọn vẹn.

Sợ bị đánh giá

Sợ bị đánh giá có mặt tích cực của nó là giúp chúng ta không làm những điều trái với chuẩn mực của xã hội. Tuy nhiên, nếu để nó cứ đeo bám mình, không cho mình sự tự do để bức phá, sống cuộc sống mình mong muốn, làm những điều mình thích (có ích cho những người xung quanh hoặc ít ra là không hại ai), thì đã đến lúc bạn cần có cách để vượt qua nỗi Sợ này.

StrengthsFinder KHÔNG PHẢI là danh sách những điểm mạnh của bạn!

Kết quả StrengthsFinder không cho bạn biết điểm mạnh của bạn. Kết quả này chỉ tiết lộ danh sách TÀI NĂNG của bạn mà thôi.

177 câu hỏi trong bài trắc nghiệm StrengthsFinder chỉ xoay quanh những hành vi, suy nghĩ và cảm xúc rất tự nhiên của bạn trong những tình huống xảy ra hàng ngày. Do đó kết quả bạn nhận được chỉ là Talents (tài năng).

Coaching phù hợp cho ai?

Coaching có phải dành cho những người ‘có vấn đề’?

Trước kia hồi còn làm ở các công ty đa quốc gia, dù đã ở một vị trí quản lý nhất định trong một thời gian dài, tôi chưa từng được biết đến các chương trình coaching cho cá nhân. Giờ đây khi đang được tham gia những dự án lớn, coaching cho cấp quản lý C-level ở một tập đoàn đa quốc gia với thầy cô của mình, tôi đã tìm được câu trả lời. Những gói coaching cho mỗi cá nhân trong các chương trình như thế có giá không hề rẻ, nên hồi xưa cấp bậc của mình chưa được công ty đầu tư là đúng rồi. Khách hàng là những người rất thành công và công ty muốn đầu tư nhiều hơn vào họ để họ tạo ra nhiều ảnh hưởng tích cực cho cấp dưới. Ví dụ như họ vừa được promote lên một vị trí cao hơn, cần tạo ra sức ảnh hưởng lớn hơn cho team mới, hoặc chuyển bộ phận/ thay đổi công tác từ quốc gia này sang quốc gia khác và cần xây dựng mối quan hệ nhanh chóng với các cấp ở nơi mới, để công việc nhanh chóng vào guồng….

Do đó, coaching không phải dành cho nhũng người ‘có vấn đề’ hoặc bị công ty cho vào sổ bìa đen như một số quan niệm sai lầm. Coaching là để phát triển bản thân nên bản thân tôi cũng tìm hiểu kỹ khách hàng và từ chối những trường hợp dùng coaching để ‘manage out’ nhân viên.

Vậy coaching dành cho ai?

Ngày xưa lúc mới biết đến coaching, tôi áp dụng những gì mình học được vào công việc và cuộc sống, kiên trì luyện tập để thay đổi bản thân, tôi thấy cuộc sống mình thay đổi tích cực, làm được những điều mà trước kia tôi không hề nghĩ mình có thể làm được. Và thế là tôi nghĩ coaching phù hợp cho tất cả mọi người, vì ngay cả mình cũng làm được cơ mà.

Tôi tin rằng hễ mình thật sự tận tâm, luôn hết mình vì khách hàng thì chắc chắn khách hàng sẽ chuyển hoá (transform). Và thế là tôi hăm hở ra đi, rồi rất nhiều hôm ngồi chiêm nghiệm lại những buổi coaching mà thấy lòng trĩu nặng. Vì có những trường hợp khách hàng không transform dù mình đã cố gắng dành thời gian rất nhiều, cho thêm thời gian để nói chuyện.

Rồi tôi vô cùng ngạc nhiên và có phần hơi ‘tội lỗi’ khi thấy có những khách hàng viết thư cám ơn thật chân thành vì họ đã transform và rất happy. Họ là những khách hàng mà tôi đã coach rất nhẹ nhàng thoải mái, không phải lo lắng gì nhiều. Đó là lúc tôi học được bài học lớn về niềm tin sai trái của mình ‘Người coach chịu hoàn toàn trách nhiệm về sự thành bại của khách hàng’.

Sự thật là ‘Khách hàng là người chịu trách nhiệm chính về sự thành bại của họ’. Người coach dù giỏi đến mấy, giúp cho khách hàng của mình nhận ra nhiều điều thú vị/ nhiều cơ hội để phát triển, đóng góp hữu ích vào kế hoạch rèn luyện của họ mà họ không kiên trì luyện tập thì mọi công sức đều đổ sông đổ bể.

Trong cuốn Coaching for Leadership của Marshall Goldsmith (No. 1 Executive coach của thế giới), ông ấy đã chia sẻ kinh nghiệm đau thương tương tự. Một trong những bài học lớn mà ông ấy đã học được là ‘Pick the right clients’ và ông đã thiết kế những vòng sàng lọc để lựa chọn khách hàng rất kỹ.

Vậy đâu là dấu hiệu của một người thật sự quan tâm đến con đường phát triển bản thân:

  1. Có động lực để thay đổi (Motivated to change).
  2. Không đổ lỗi cho người khác, thay đổi bản thân để thay đổi tình thế.
    Quan sát của cá nhân tôi, có những tình huống xấu nhưng chỉ mỗi khách hàng của tôi thay đổi cũng làm cho tình hình tốt lên rất nhiều và người kia cũng thay đổi theo. Nhưng nếu đến coaching chỉ để ca thán về người khác và không chịu thay đổi mình thì tình hình không bao giờ thay đổi. 
  3. Cam kết đầu tư thời gian và ngân sách cho việc phát triển bản thân.
    Kinh nghiệm đau thương của bản thân: Free coaching doesn’t work! Đơn giản vì thiếu commitment từ phía bên kia với suy nghĩ: ‘Mình có mất gì đâu’.
  4. Luôn mở rộng tâm trí để đón nhận điều mới.
  5. Kiên trì luyện tập để thay đổi.

Coaching không dừng ở những buổi nói chuyện để hiểu vấn đề. Điều quan trọng nhất là phải thấy kết quả. Kết quả sẽ không có nếu không thật sự bắt tay vào rèn luyện.

Theo quan điểm của cá nhân tôi, coaching cần thiết và rất hữu ích cho những ai thật sự quan tâm đến phát triển bản thân. Tôi chắc chắn rằng bạn sẽ cám ơn bản thân vì đã có một quyết định đầu tư đúng đắn. Nhưng điều đầu tiên bạn cần hỏi bản thân là ‘Mình có thật sự NGHIÊM TÚC và CAM KẾT trên con đường phát triển bản thân của mình chưa?’

Hy vọng bài viết này giải đáp được thắc mắc cho câu hỏi: Coaching phù hợp cho ai?

Written: Pham Thi Thanh Thao, ICF PCC.