Tạo thói quen Thiền, dễ hay khó?

Nhiều bạn chia sẻ với mình là tạo thói quen Thiền khó quá. Bạn có thử, có làm được một thời gian nhưng rồi không thể tiếp tục. Mình hoàn toàn đồng ý! Không chỉ có Thiền, việc tạo tất cả các thói quen mới đều khó cả. Bạn cứ nhớ đến việc sáng sáng phải xỏ giày chạy bộ hay đến phòng gym gặp PT vào những ngày đầu tiên mà xem.

Khi đến với Thiền, mình cũng vô cùng hào hứng ở những tuần đầu tiên. Sau đó cũng có lúc thực tập lúc không cho đến khi mình hiểu được cốt lõi của việc tạo thói quen nằm ở ba từ màu nhiệm: Trigger – Behavior – Reward được trình bày trong một TedTalk của Judson Alyn Brewer.

Trigger – Behavior – Reward là quá trình học hỏi và tạo thói quen rất tự nhiên của não. Thói quen là hành vi (Behaviour) được lặp đi lặp lại từ ngày này sang ngày khác. Hành vi sẽ dễ dàng được bắt đầu dựa trên một tác nhân nào đó (Trigger – có vai trò nhắc nhở) và được duy trì/ lặp lại khi não nhận biết được phần thưởng (Reward) sau khi thực hiện hành vi.

Bạn chạy bộ (behavior) mỗi buổi sáng chắc hẳn không chỉ là chạy không vì lý do gì cả. Những phần thưởng (reward) chúng ta thường nghĩ đến có thể là sức khoẻ tốt, giảm cân, luyện chạy để tham gia một giải marathon nào đó chẳng hạn. Nhưng nhiêu đó thôi chưa đủ để bạn có thể hồ hởi xỏ giày, rất nhiều bạn phải cần có đồng đội réo gọi, hai ba cái chuông báo thức hoặc thậm chí là hình phạt của đám bạn thân nếu không thể kỷ luật (Trigger).

Thiền – việc ngồi yên, hít thở – là hành vi. Nếu chúng ta chỉ dùng lý trí bắt mình thực hiện hành vi ấy mỗi ngày mà không quan tâm đến Trigger và Reward thì rất dễ bỏ cuộc. Sau đây mình sẽ chia sẻ trải nghiệm của bản thân để các bạn có thể suy nghĩ thêm về Phần thưởng & Tác nhân cho chính mình.

Reward

Phần thưởng phải là LỢI ÍCH mà bạn TỰ CẢM NHẬN được. Lợi ích bạn đọc được từ sách hoặc nghe ai đó nói giỏi lắm cũng chỉ có thể giúp bạn thử ngồi thiền một vài lần đầu tiên. Chính bạn phải tự cảm nhận được những thay đổi do thiền mang lại cho công việc và cuộc sống của mình thì mới có thể giúp bạn duy trì hoạt động này cho đến khi nó trở thành thói quen.

Phần thưởng lớn của bạn là gì? Bạn hỏi bản thân xem mình muốn trở thành người như thế nào khi Thiền đã trở thành một phần trong cuộc sống? Hình ảnh một người thong dong, thư thái chỉ cần dùng 20% thời gian đã có thể xử lý 80% khối lượng công việc là hình ảnh luôn truyền cảm hứng cho mình. Khi tâm thật sự vững chải, không bị ‘xô đẩy’ từ bên ngoài, mình nhận ra rằng có rất nhiều việc không cần phải làm và cũng không nên làm để cả mình và đối tác đạt được kết quả tốt nhất.

Những phần thưởng nhỏ? Bạn có thể quan sát và so sánh tâm trí, cơ thể, cảm xúc và sự phát triển bản thân trước và sau khi thiền. Tương tác của bạn với những người xung quanh, chất lượng công việc hàng ngày có gì thay đổi không, dù là nhỏ nhất? Phản ứng của bạn có gì khác khi phải trải qua cùng một sự việc?

Ngày xưa ai mà bấm còi inh ỏi khi tắt đường là mình bực mình ghê gớm lắm. Rồi một ngày nọ mình tự nhiên thấy mình ‘dễ dãi’ hẵn ra, ai đó đang bấm còi ầm ĩ sau lưng mà lòng vẫn bình yên. Hôm đó mình mới thiền trước khi ra đường và đó là ngày mình nhận ra một bài học lớn: Tất cả từ mình mà ra. Nếu mình thật sự an yên từ bên trong thì không ai làm mình có thể bực bội được. Những quan sát và những bài học nho nhỏ đó chính là động lực giúp mình tiếp tục hành trình đòi hỏi sự kiên trì này.

Trigger – tác nhân giúp bạn ngồi vào chiếc đệm thiền.

Kinh nghiệm của mình là bạn nên chọn một khung giờ cố định trong ngày và ‘neo’ việc thực tập thiền với một thói quen có sẵn để bạn có thể làm tự động mà không cần phải nhớ. Ví dụ như vừa thức dậy, uống một ly nước lọc, đánh răng xong là nhất định ngồi thiền; hoặc chiều tối ăn cơm xong, nghỉ ngơi đúng 60′ là nhất định ngồi thiền, không vì bất cứ lý do gì để trì hoãn.

Rủ bạn bè cùng sở thích tạo một nhóm nhỏ chừng 5-7 người rồi cùng báo cáo thời gian thiền cho nhóm (qua FB messenger chẳng hạn) cũng tạo động lực cho bạn. Tự nhiên thấy ai cũng báo cáo mà mình không làm được, hoặc thấy mọi người đã ngồi được 20-30’/ lần mà mình mãi cứ 5-10′ cũng tạo được động lực cho mình đó.

Việc chia sẻ những trải nghiệm/ khó khăn/ giải pháp cho nhau cũng giúp mỗi thành viên có thêm động lực để đi tiếp.

Behaviour (Thiền)

Không mong cầu kết quả/ lợi ích. Càng không mong cầu càng dễ đạt. Càng mong cầu, càng đuối sức. Vì sao? Càng mong cầu bạn càng nôn nóng, mà càng nôn nóng thì bạn chẳng thể nào bình yên tĩnh tại để mà ngồi hít thở thì làm sao có được kết quả.

Thiền bao nhiêu ngày trong tuần là đủ? Trải nghiệm của mình: Thiền như cục pin iPhone – phải sạc mỗi ngày. Khi bạn thiền đều đặn mỗi ngày, bạn sẽ thấy rất rõ sự khác biệt của những ngày có và không có thực tập. Và khi bạn cảm nhận được sự khác biệt này, thiền sắp trở thành một phần trong cuộc sống của bạn rồi đấy.

Thời gian bao nhiêu là đủ? Mình bắt đầu với 10′, sau đó tăng dần lên 30′. Ngày xưa vì phải tự thân vận động nên phải mất vài tuần mình mới ngồi được 30′. Giờ mình thấy các bạn trong nhóm Mindfulness Lovers của mình chỉ mất chừng 1 tuần là ngồi được 30′ luôn rồi. Có bạn ngồi được 2 lần 30′ một ngày trong khoảng 2-3 tuần. Sức mạnh tập thể thật đáng kinh ngạc!

Đang ngồi rồi chán thì sao? Theo quan sát của mình, những khi mình chán rồi bỏ cuộc nửa chừng (tức là dừng lại trước khi đồng hồ báo hết 30′) thì sự kỷ luật của mình bị mai một cho những lần sắp tới. Mẹo của mình là khi chán thì tập trung vào đếm hơi thở. Tự đố mình xem bao nhiêu hơi thở nữa thì kết thúc. Khi chuông reo, mặc dù không được tịnh tâm như những lần khác nhưng mình có cảm giác hoàn thành nhiệm vụ và tự hào vì tính kỷ luật của bản thân để vững bước đi tiếp.

BIẾT ƠN

Cuối cùng và rất quan trọng đó là cảm xúc Biết ơn mỗi khi bạn cảm nhận một lợi ích nào đó. Biết ơn là một cảm xúc màu nhiệm. Nó sẽ giúp bạn đi đến cuối hành trình.

Mình hy vọng bài viết này sẽ giúp ích cho các bạn đang thắc mắc làm thế nào để thiền trở thành một phần trong cuộc sống của mình nhé.

Thao Pham

ICF Professional Certified Coach

Link to the TedTalk: https://youtu.be/-moW9jvvMr4 

About Judson Alyn Brewer.

Judson Alyn Brewer, M.D., Ph.D., is an American psychiatristneuroscientist and author. He studies the neural mechanisms of mindfulness using standard and real-time fMRI, and has translated research findings into programs to treat addictions. Brewer founded MindSciences, Inc. (now known as DrJud), an app-based digital therapeutic treatment program for anxiety, overeating, and smoking. He is director of research and innovation at Brown University‘s Mindfulness Center and associate professor in behavioral and social sciences in the Brown School of Public Health, and in psychiatry at  Brown’s Warren Alpert Medical School.

https://drjud.com

Ngồi yên hít thở, có gì hay?

Hít thở là chuyện phải làm mỗi phút mỗi giây, không cần học cũng phải làm được. Ngồi yên lại nghe sai sai vì cuộc sống chỉ có tất bật thêm mỗi ngày, mục tiêu năm nay luôn cao hơn năm ngoái, làm gì có chuyện thế giới chậm lại để ta có được vài phút thảnh thơi. Thế mà bạn thử tra cứu từ Mindfulness trên Amazon mà xem, có hơn 10.000 kết quả sẽ hiện ra. Chắc hẳn phải có điều gì đó hấp dẫn ở chuyện ngồi yên hít thở đấy thôi. 😉

Mindfulness (Sống chánh niệm) có nghĩa rộng hơn Meditation (thiền) rất nhiều. Theo hiểu biết của mình thì Thiền là tập trung vào hơi thở. Mình có thể ngồi thiền, đi thiền, chạy thiền và cả nằm thiền (thiền buông thư). Mindfulness là mình thật sự có ý thức, nhận biết rõ mình đang làm gì, suy nghĩ gì, biết được sự việc gì đang xảy ra trong mỗi phút, mỗi giây. Ở bài này mình chia sẻ những trải nghiệm của mình về Thiền, còn chánh niệm mình chưa dám chia sẻ, vì mình vẫn đang cố gắng thực tập mỗi ngày.

Thiền với mình đơn giản lắm. Đơn giản và dễ hiểu như chính những lời hướng dẫn trong cuốn Silence của Thầy Thích Nhất Hạnh mà mình có duyên học được hơn ba năm về trước: Ngồi yên, cảm nhận hơi thở vào, hơi thở ra, tận hưởng từng hơi thở và quan sát tâm trí của mình. Khi tâm trí bắt đầu lan man suy nghĩ thì tự nhắc mình quay lại tận hưởng từng hơi thở. Đơn giản vậy đó.

Nếu nói theo ngôn ngữ marketing thì cái sự wow đến với mình trong lần ‘thử sản phẩm’ đầu tiên là cái cảm giác đầu óc nhẹ nhàng, thư thái, không còn bị đặc nghẹt, căng thẳng, nhức bưng bưng như búa bổ chỉ sau 15 phút. Ôi 15 phút so với chuyện phải đi đâu đó xả stress cả buổi mới có thể quay lại ngồi vào bàn làm việc thì quá hấp dẫn với con người tham công tiếc việc như mình. Và thế là thực tập và thật sự bất ngờ về vô vàn lợi ích mà mình chẳng bao giờ dám mơ.

  1. Tăng khả năng tự nhận thức (self-awareness)

Tự nhận thức là tự mình quan sát được chính mình. Thiền là trò chơi đơn giản gồm hai động tác: hít thở và quan sát suy nghĩ. ‘Chơi’ một thời gian mình tự nhiên quan sát được suy nghĩ của mình cả những lúc không thiền. Bắt đầu ‘giải mã’ được những khoảnh khắc ‘tôi buồn không hiểu vì sao tôi buồn’ – đại đa số đó là những lúc rất vô duyên, đang an đang lành tự nhiên suy nghĩ lan man đến chuyện không vui chứ có ai làm gì. Thế là buông bỏ cho nó đi rồi vui trở lại.

2. Cải thiện khả năng truyền đạt/ diễn đạt suy nghĩ thành lời

Những đồng nghiệp cũ chắc hẵn biết rõ mình rất sợ phải thuyết trình trước đám đông. Đang ngồi ở townhall mà ai đó kêu Thảo đứng dậy phát biểu cái chắc mình bị đông đá, xong hận luôn người vừa mới tiến cử mình =)). Rồi những dịp sếp siêu to đến thăm, được các sếp to to ưu ái email trước bảo: ‘Thảo, hôm đó chuẩn bị một câu gì đó để hỏi nha’, thì dù có được cả tuần chuẩn bị, mình vẫn tim đập chân run, toát mồ hôi tay, mặt mũi nóng ran khi phải đứng dậy đọc cái câu đã thuộc lòng. Mà trước cái giây phút ‘trọng đại’ đó thì mắt nhìn sếp chia sẻ, đầu gật gật chứ có nghe, có nhớ sếp nói gì, não chỉ lẩm nhẩm mỗi cái câu chút nữa phải hỏi =)).

Khả năng quan sát từ Thiền đã giúp mình nhận ra rào cản lớn nhất của việc diễn đạt suy nghĩ là nỗi sợ bị đánh giá. Thiền đã giúp mình nhìn sâu vào gốc rễ của Sợ, khai quật và thay thế những niềm tin đang nuôi dưỡng bạn cảm xúc này. Chuyện chỉ đơn giản có vậy mà từ ngữ sau đó cứ tranh nhau tuôn ra.

Một lần đang đi dạo đường sách. Thấy diễn giả ngồi thuyết trình và trả lời câu hỏi, đột nhiên một suy nghĩ trồi lên: ‘Ôi, mình mà ngồi đó chia sẻ chắc vui lắm đây’. Mình đã bật cười sung sướng và thật sự biết ơn. Đó là giây phút mình tin chắc mình đã hoàn toàn vượt qua rào cản trong việc diễn đạt suy nghĩ thành lời.

3. Làm việc với cường độ cao với ít năng lượng tiêu hao

Thiền một thời gian mình bắt đầu ‘nếm’ được ‘vị’ của bình yên thật sự là như thế nào. Đó là lúc cơ thể mình hoàn toàn thả lỏng, đầu óc thư thái nhẹ tênh vì không có bất cứ một suy nghĩ khó chịu nào vương vấn quá lâu. Có những hôm thiền xong, mình có cảm giác của một cái cây mọc rễ thật vững chắc, có cảm tưởng không một ngọn gió hay thậm chí cơn bão nào có thể lay chuyển được.

Đó cũng là lúc mình nhận ra mình đã và đang sống trong sự căng thẳng quá lâu mà không hề ý thức được. Vì lúc quay lại bàn làm việc, phải đối mặt với những sự việc xảy ra hàng ngày, mình cảm nhận rất rõ sự khác biệt. Cơ thể mình thường xuyên căng, gồng lên và hơi thở ngắn lại, rất nhiều khi mình lại quên thở trong vô thức. Lần đầu tiên mình nhận ra cách mình đang sống và làm việc trong vài chục năm qua thật quá sai. Và thế là tự điều chỉnh, tự nhắc mình thở sâu, thả lỏng cơ thể nhiều hơn, không nhăn mặt nhíu mày, không cắn răng, không gồng tay, gồng vai khi gõ bàn phím… Và thế là cơ thể và tâm trí dễ chịu hơn rất nhiều vì năng lượng không phải tiêu hao cho mấy việc căng thẳng vô nghĩa.

4. Tìm được nhiều insights mà không cần nỗ lực

Ngày xưa mình được dạy phải trả lời câu hỏi Tại sao năm lần mới tìm ra được insights. Không hiểu sao bài học này không phù hợp với mình. Mỗi lần phải động não làm chuyện đó là mình đuối và bế tắc. Lúc đó mình rất hay tự hỏi liệu mình có hợp với công việc tìm insights.

Từ khi thực tập thiền thì insights đến với mình rất tự nhiên. Có lúc là đang thiền, có lúc là thiền xong và cũng có lúc là sáng sớm mới thức dậy. Mình phát hiện khi não thư giãn nhất là lúc insights hiện ra chứ không phải lúc mình phải căng thẳng động não. Mình có cảm giác câu trả lời luôn nằm sẵn đâu đó. Thiền giúp những suy nghĩ hỗn tạp lắng xuống và câu trả lời mình cần tìm có cơ hội ‘trồi lên’.

5. Sống với thật nhiều khoảnh khắc an yên

Nhờ tạo được thói quen quan sát được suy nghĩ và cảm xúc của bản thân, mình học được cách buông bỏ những suy nghĩ lặp đi lặp lại không hiệu quả, nhìn sâu và giải quyết những cảm xúc/ những tổn thương bên trong. Và khi mình dành ít thời gian sống với những cảm xúc khó chịu, mình có thêm nhiều thời gian tận hưởng cuộc sống với những cảm xúc dễ chịu.

Thiền không khó và mình không tin câu trả lời ‘Mình không có thời gian’. Vấn đề là ta có cảm nhận được lợi ích của việc mình đang làm hay không để có thể dành vài chục phút mỗi ngày cho một việc gì đó. Những hoạt động khác có thể cho ta thấy kết quả tức thì. Với Thiền thì mình cần một chút kiên nhẫn trước khi gặt hái được quả ngọt đầu tiên. Mình hy vọng bài viết này sẽ tạo thêm chút động lực cho các bạn đang quan tâm đến Thiền nhé.

Thao Pham
ICF Professional Certified Coach

Niềm tin giới hạn – Chia sẻ của Thuyết

Niềm tin giới hạn thật muôn màu. Chúng có thể là những nhận định về bản thân ‘Mình chỉ cần cù bù thông minh’, hay nhận định về con người, sự việc xảy ra xung quanh ta ‘những người ăn nói khéo léo thường không chân thành’, ‘thành công của mình phần lớn nhờ may mắn’.

Nếu ta tin ‘mình chỉ cần cù bù thông minh’, ta sẽ luôn cần mẫn làm việc ngày đêm để hoàn thành công việc tốt nhất. Sự cần cù chăm chỉ qua năm tháng sẽ mang lại chữ tín nơi sếp/ đối tác nhưng niềm tin này có thể làm ta thiếu tự tin nắm bắt những cơ hội được xếp loại cần sự thông minh nhanh nhạy.

Nếu ta tin ‘những người ăn nói khéo léo thường không chân thành’, ta có thể dè chừng, không mở lòng với đồng nghiệp/ đối tác giỏi giao tiếp. Niềm tin này cũng có thể cản trở ta luyện tập, trau dồi khả năng ngôn ngữ vì đương nhiên ta không muốn nằm trong chiếc rổ ‘không chân thành’ do mình tự dán nhãn.

Và nếu ta tin ‘thành công của mình phần lớn nhờ may mắn’, ta sẽ luôn khiêm nhường nhưng đồng thời cũng không tự công nhận đóng góp của bản thân khi đạt được thành tựu. Lâu dần thói quen này làm xói mòn sự tự tin, và có đôi khi làm ta lạc lối vì chẳng biết mình thật sự giỏi lĩnh vực nào.

Trên hành trình coaching, mình nhận thấy có vài loại Niềm tin giới hạn sau:

Loại 1: ‘trời ơi, sao nó sai quá!’ rồi ‘không hiểu từ đâu mà em/ chị tin như vậy’

Nghe khách hàng oà ồ như vậy là biết niềm tin vừa mới được ‘khai quật’ sẽ mau chóng được ‘hoá thạch’. Khách hàng sẽ ngay lập tức quên và dễ dàng tìm ra một niềm tin mới để thay thế.

Loại 2: niềm tin giới hạn đang gây ra nhiều khó khăn nhưng vẫn đang hữu ích ở một khía cạnh nào đó trong công việc/ cuộc sống.

Ví dụ như mình đã từng tin ‘Mình chưa bao giờ đủ giỏi trong lĩnh vực mình đang làm việc’. Niềm tin này làm mình luôn thấy mệt mỏi, thiếu tự tin khi nhìn thấy những thành tựu của đồng nghiệp xung quanh nhưng lại là động lực để mình không ngừng phấn đấu. Để bỏ đi phần làm mình mệt mỏi và vẫn giữ lại phần động lực, mình đã phải thay đổi niềm tin thành ‘Mình biết mình đã đạt được những cột mốc quan trọng và mình vẫn còn rất nhiều cơ hội để phát triển thêm nữa’.

Loại 3: niềm tin đang gây ra một số phiền toái nhất định nhưng vẫn còn hỗ trợ rất nhiều khía cạnh trong công việc và cuộc sống.

Trong trường hợp này, các khách hàng thường chọn giữ lại niềm tin cũ, thay đổi mục tiêu của họ nhưng vẫn để mắt đến những rắc rối trong tương lai (nếu có) do niềm tin này mang lại. Và họ biết sẽ phải làm gì khi tác hại lớn hơn lợi ích mà nó mang lại.

Để dễ hình dung người thật việc thật, các bạn có thể đọc cảm nhận của em Lê Minh Thuyết về khoảnh khắc ‘khai quật’ được niềm tin của mình. Thuyết hiện là Growth Specialist ở công ty start-up âm nhạc Amanotes.

—–

Trước đến giờ bản thân em luôn cảm thấy không bao giờ thỏa mãn về những thứ mình làm ra và tự hào thật sự về nó. Thậm chí, có rất nhiều ngày em còn tự chỉ trích bản thân và cảm nhận không vui vẻ mấy khi bản thân em phải sử dụng đến trí não và tư duy của mình. 

Em cảm thấy rất may mắn khi có chị đồng hành cùng em qua những buổi Ontological Coaching. Ban đầu nghe về nó, em tự hiểu là: “Em sẽ tự tìm ra câu trả lời cho vấn đề của mình thông qua những câu hỏi”, tuy nhiên, em có rất nhiều tò mò và thắc mắc liệu em có tìm ra được câu trả lời hay không? 

Sau các buổi coaching, em nhận ra có những suy nghĩ, niềm tin chắc là hiển nhiên thì đấy lại là niềm tin “giới hạn” của chính bản thân mình. Em vẫn còn buồn cười khi nghĩ lại việc em có niềm tin: “Ai giỏi thì giỏi từ khi sinh ra rồi” =))) hay là việc luôn đặt ra những kỳ vọng “ngầm” cho bản thân để tìm kiếm niềm vui khi đạt được mà không hề tự reflect lại là kỳ vọng có hợp lý hay không và mình đã cố gắng như thế nào cho cái kỳ vọng này của mình!

Và ngay buổi cuối cùng, chị đã giúp em connect lại được suy nghĩ mà chắc cả 2 chị em mình đều rất happy và enjoy together chị nhỉ: “Niềm vui có thể đến từ những thứ đơn giản nhất, không nhất thiết phải là đạt được những kỳ vọng của bản thân hay là phải làm được thứ này thứ kia. Đôi khi những điều đơn giản nhất, sống trọn vẹn với giây phút hiện tại hay mỉm cười với những thứ mình đang có là bản thân sẽ cảm thấy an lạc và yên vui rồi”

Cảm ơn chị luôn xuất hiện và là người bạn đồng hành để lắng nghe những tâm sự của em và là người mở đường về việc tìm hiểu bản thân và sống một cách trọn vẹn nhất, không còn chỉ trích bản thân nhiều nữa!

Gửi Thuyết: Cảm ơn em đã cho phép chị chia sẻ câu chuyện rất chân thật của mình. Chúc mừng em đã tìm thấy công thức Niềm vui của riêng mình. Chị chúc em ngày một yêu bản thân mình hơn và sống trọn vẹn mỗi ngày!

#HowOntologicalCoachingCanHelp

Thao Pham

ICF Professional Certified Coach

Trống rỗng

Trống rỗng (Emptiness) không phải là cảm xúc. Nếu tưởng tượng cảm xúc là những vị khách không mời, cứ đường đột xông vào nhà bạn mỗi ngày thì Trống rỗng là trạng thái mà đột nhiên bạn chẳng thấy ‘ai’ xung quanh mình. Mọi thứ yên ắng đến ngột ngạt và điều duy nhất bạn muốn là thoát khỏi tình trạng này ngay lập tức.

Có tồn tại trạng thái mà chẳng có cảm xúc nào ở bên ta không? Theo những gì mình được học, được đọc, được trải nghiệm và được chứng kiến qua những buổi trò chuyện thì câu trả lời là KHÔNG!

Ở chương trình Ontological Coach Training program của The Work Partnership, mình học được hai khái niệm: Cảm xúc (Emotions) và Tâm trạng (Mood).

Cảm xúc đến cùng với tác nhân (triggers – những sự việc xảy ra xung quanh ta hay thậm chí là suy nghĩ thoáng qua của ta) và ra đi khi tác nhân biến mất. Ví dụ như sáng sớm bạn mở hộp mail, thấy thư của sếp khen bài thuyết trình hôm qua thật xuất sắc; thế là Vui (Joy), Tự hào (Pride) liền đến ngồi kế bên cười tủm tỉm. Nhưng rồi bạn đâu có vui được cả ngày đúng không? Chắc lâu lắm là vài chục phút, rồi mau chóng nhường chỗ cho các bạn cảm xúc khác như Bực mình (đột nhiên nhớ chuyện hôm qua lính làm bài dỡ tệ mà dám nộp cho mình), hay Hào hứng (có đồng nghiệp chạy tới hỏi: Tối nay đi coi phim chung không?).

Khác với Cảm xúc, Tâm trạng thường vô hình, nó là cảm xúc nền và đeo bám chúng ta bất kể hoàn cảnh, không phụ thuộc những tác nhân bên ngoài. Bạn có biết ai đó lúc nào cũng như một ngọn núi lửa chuẩn bị phun trào, gặp mặt chưa nói câu nào đã thấy hầm hầm sẵn? Bạn có thấy ai đó lúc nào cũng cười tươi rói, có dìm hàng nó cũng toe toét cười? Và bạn đã trải nghiệm được gặp một ai đó mà sự bình yên, trong lành luôn toát ra từ họ? Điều quan trọng nhất mà ta cần nhớ là: KHÔNG AI THOÁT KHỎI TÂM TRẠNG. Điều đó đồng nghĩa là chắc chắn có một cảm xúc nền nào đó luôn lẽo đẽo bên bạn, dù bạn có tự nhận ra hay không.

Do đó, Trống rỗng không có nghĩa là bạn không có cảm xúc. Nó có nghĩa bạn đang có một (vài) cảm xúc khó chịu nào đó ‘ở lì trong nhà’. Chẳng những thế chúng còn khoá cửa, giấu chìa khoá, không cho những cảm xúc bạn mong chờ bước vào nhà, rồi tinh quái trốn vào góc tủ, làm cho bạn không thể biết ‘thủ phạm’ là ai để tìm ra chìa khoá.

Mỗi khi nghe khách hàng nói họ cảm thấy trống rỗng, mình lại nhớ đến câu hỏi của Thầy Thích Nhất Hạnh: Empty of what? Tạm dịch: Trống rỗng cái gì? Đối với mình, đây là câu hỏi màu nhiệm, giúp ta nhìn sâu vào bản chất vấn đề và tìm ra nhiều insights thú vị về bản thân hoặc về tình huống đang diễn ra.

Để thoát khỏi tình trạng này, bạn thử:

  1. Bắt đầu bằng câu hỏi màu nhiệm: Empty of what? Mình đang trống rỗng/ đang khao khát cảm xúc gì?

Đam mê (Passion), Nhiệt Huyết (Enthusiasm), Bình Yên (Peace), Hạnh Phúc (Happiness), Vui Mừng (Joy), Hào Hứng (Excitement)… là một vài cảm xúc vẫn thường nằm trong danh sách mong cầu của rất nhiều người. Bạn thử điểm danh xem đâu là cảm xúc mình yêu thích, nhưng lại không thể ‘vào nhà’ lúc này?

2. Chiêm nghiệm xem do đâu mà cảm xúc mình yêu thích lại không thể có mặt trong giây phút hiện tại?

Nếu bạn yêu thích Passion (Đam mê) hay Enthusiasm (Nhiệt huyết), mà chúng không thể tới hôm nay, kiểm tra xem những dự án bạn đang làm có trở ngại nào không? Phần thưởng của dự án có đáng để bạn nỗ lực hôm nay? Độ khó/ độ thử thách của chúng có xứng tầm của bạn chưa? Hoặc bạn đang gặp khó khăn gì? Làm sao để vượt qua những khó khăn đó? Ai sẽ có thể giúp bạn?

Nếu bạn không có được Bình Yên, cuộc sống và công việc của bạn dạo này ra sao? Bạn có còn dành thời gian yên tĩnh cho bản thân mỗi ngày? Bạn có dành thời gian sống với thiên nhiên, chơi đùa với con trẻ hay đọc sách, thiền tập đều đặn như trước kia?

Nếu bạn không còn Hào hứng với cuộc sống, đã bao lâu rồi bạn chưa tự thưởng cho bản thân, lên kế hoạch du lịch, đi chơi với bạn bè/ gia đình mình?

Trống rỗng không quá đáng sợ. Thật ra nó là cơ hội để ta chiêm nghiệm, hiểu hơn về những điều thật sự quan trọng trong cuộc sống của mình và có kế hoạch hành động để cuộc sống có nhiều hơn những khoảnh khắc đáng nhớ ấy. Khi bạn cảm thấy trống rỗng, hãy nhớ bắt đầu với câu hỏi màu nhiệm: ‘Empty of what?’.^^

Thao Pham

ICF Professional Certified Coach

#loveYOURemotions

P.S.: ‘Empty of what?’ là câu hỏi mình nghe được trong một bài giảng của Thầy Thích Nhất Hạnh về cái ly không có nước. Thầy giải thích một cái ly nhìn trống rỗng thì không có nghĩa là không có gì, nó chỉ là không có nước nhưng lại chứa đầy không khí. Đáng tiếc là mình không còn nhớ link của bài giảng đó.