CHO ĐI (GENEROSITY)

Cho đi sinh ra là để san sẻ. Nó luôn quan tâm và rộng rãi với tất cả mọi người. Hễ thấy ai đó thiếu thốn, khókhăn là nó ào tới giúp đỡ khi mà người ta còn chưa kịp mở lời hỏi xin. Sự tận tâm, hết lòng vì người khác của Cho đi đã làm rung động trái tim của bạn bè gần xa.

Ai ai cũng mong muốn được góp phần vào công việc của Cho đi. Vui gói ghém nụ cười ấm áp của nó trong những món quà nhỏ xinh. Thương và Yêu tình nguyện làm công việc chuyển phát. Hai đứa nó đảm bảo quà phải được trao gửi với tất cả yêu thương. Giận giúp những người kém may mắn cảm nhận sự công bằng từ cuộc sống. Tất cả cư dân trong thế giới cảm xúc đều mong muốn được đóng góp một chút gì đó trong những chiến dịch thiện nguyện của Cho đi và Thất vọng cũng không ngoại lệ.

Chẳng biết tự khi nào Thất vọng đã thầm ngưỡng mộ Cho đi. Nếu có một điều ước, nó sẽ ước được bên cạnh Cho đi càng nhiều càng tốt. Nó suy nghĩ tới lui về món quà của mình. Món quà dành cho Cho đi phải thật độc đáo, phải là một thứ gì đó nhắc nhở Cho đi về Thất vọng bất kể nơi nào Cho đi sẽ đi qua. Cuối cùng Thất vọng chọn điều mà nó trân quý nhất, gói thật cẩn thận trong một hộp quà nhỏ xinh.

Những ngày đầu, mình và Cho đi không hiểu ý nghĩa của món quà mà Thất vọng gửi gắm. Ngây thơ, tụi mình mang nó đi phân phát cho tất cả những người cần giúp đỡ và thế là một số chuyện “lạ” đã xảy ra.

Sau khi làm một số chương trình coaching gây quỹ, tụi mình để ý thấy Tức hay đợi sẵn ở nhà. Nó cứ ca cẩm sao ông trời quá bất công. Tụi mình đã hy sinh để sống một cuộc đời bình dị, đang giúp ích rất nhiều người mà sao chẳng đạt được những điều thầm mong đợi. Một hôm khác, sau một buổi coaching miễn phí, Giận hùng hổ gõ cửa. Nó nổi điên vì bạn khách hàng còn không thèm viết một chiếc email cảm ơn tử tế. Nó không thể hiểu nổi tại sao họ lại xem thường công sức của tụi mình như vậy.

Cho đi và mình mệt mỏi, tự hỏi chẳng biết hai đứa đã làm sai chỗ nào mà lại rước thêm quá nhiều phiền phức. Tụi mình ngồi lặng yên, buồn bã nhìn túi quà giờ đây đã trống rỗng. Một cơn gió nhè nhẹ thổi qua và một chiếc hộp nhỏ xinh hiện ra dưới đáy túi quà.

“Cho đi, cái gì vậy? Tụi mình đã quên phát món quà này rồi sao?” Ngạc nhiên mình hỏi.

Cho đi chậm rãi cầm hộp quà lên “Không, mình không nghĩ đây là quà dành cho người khác. Trên này có dòng đề tặng “Gửi tặng Cho đi, đây là món quà của Thất vọng dành cho bạn: Mong cầu”.”

Hai đứa ngỡ ngàng. Mọi việc đã rõ. Vì đã mang theo “Mong cầu” trong tất cả chuyến đi, tụi mình đã chưa bao giờ cho đi mà không kỳ vọng. Mọi sự giúp đỡ đều có mong cầu. Khi tụi mình làm điều tốt, tụi mình mong đợi được phước lành. Khi giúp đỡ ai đó lại mong người ta phải nhớ mãi và biết ơn. Sự hiện diện của Tức, Giận và những cảm xúc khó chịu khác là kết quả của những mong cầu ẩn sau những món quà.

“Hiểu rồi!” Hai đứa vui mừng hò reo. “Từ giờ trở đi tụi mình sẽ buông bỏ hết tất cả những mong cầu khi giúp đỡ người khác!”

Mọi chuyện tốt lên ít nhiều nhưng rồi một ngày không vui nữa lại đến. Hôm đó, sau mấy buổi ròng rã dạy lớp Tìm hiểu Cảm xúc miễn phí để giúp mọi người vượt qua những nỗi Sợ, mình cảm thấy kiệt sức, năng lượng bay biến đâu mất. Nhìn sang Không hài lòng đã ngồi bên cạnh tự lúc nào.

“Chuyện gì vậy Không hài lòng?” Mình thở dài “Lần này Cho đi và mình đã kiểm tra cẩn thận lắm rồi. Tụi mình chẳng mong cầu điều gì từ người khác cả. Sao bạn lại ở đây?”

“Mình biết mấy bạn không mong đợi gì từ học viên, nhưng bạn sẽ không hài lòng nếu như tất cả mọi người ra khỏi lớp mà không tìm được giải pháp cho họ. Và bây giờ, sau mấy buổi học, đâu phải ai cũng tìm ra câu trả lời cho mình đúng không?” Không hài lòng nhẹ nhàng đáp.

“Vậy thì có gì sai chứ? Tụi mình chỉ muốn có Hài lòng thôi mà?” Cho đi rên rĩ.

Không hài lòng nhún vai “Thì nó vẫn là một loại mong cầu đấy thôi!”

“Ôi trời, không thể tin được. Tụi mình đã làm hết sức rồi. Có cách nào để Thất vọng đừng gửi quà cho tụi mình nữa không?” Cho đi ngồi ủ rũ bất lực.

“Vậy chuyện gì sẽ xảy ra nếu chúng ta chấp nhận tất cả mọi cư dân trong thế giới cảm xúc đều muốn tham gia vào công việc giúp đời, giúp người của hai bạn? Chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn chấp nhận Thất vọng mãi mãi ngưỡng mộ Cho đi và bạn ấy sẽ chẳng bao giờ ngừng gửi quà?” “Ai đó” bên ngoài cửa sổ nghe ngóng rồi xen vào câu chuyện của ba đứa.

“Ôi Chấp nhận! Vào chơi với tụi mình!” Mình gào lên vui sướng “Điều bạn vừa chia sẻ không thể nào có thể đúng hơn! Nếu ta không thể chạy thoát, loại bỏ hoàn toàn điều gì đó trong cuộc sống của mình, ta sẽ chấp nhận sự hiện diện của nó và tìm hướng giải quyết. Từ bây giờ, tụi mình sẽ tiếp tục kiểm tra tất cả những mong cầu và đặt chúng sang một bên trước khi làm điều gì đó có ích. Nếu mà các bạn cảm xúc khó chịu vẫn còn lẽo đẽo theo sau, tụi mình sẽ kiểm tra lại và tập buông bỏ hết tất cả những mong cầu, dù là nhỏ nhất.”

Nhờ vào câu chuyện dễ thương giữa Thất vọng và Cho đi mà mình đã học được một bài học thú vị: Cống hiến là một hành trình. Nếu mình có thể buông bỏ càng nhiều mong cầu, mình càng được tận hưởng hành trình thú vị này cùng với Cho đi.

Bạn đã bao giờ chứng kiến câu chuyện tương tự giữa Cho đi và Thất vọng? Bạn học được điều gì từ trải nghiệm ấy?

Thao Pham
ICF Professional Certified Coach

#loveYOUREmotions

Feedback

Feedback (tạm dịch: phản hồi/ đánh giá/ nhận xét)

Tình cờ mình được nghe một bài TedTalk của cô LeeAnn Renninger nói về các bước để đưa phản hồi trong những tình huống ‘gây cấn’. Trong tình hình đang có nhiều xáo trộn, mình nghĩ chia sẻ này sẽ giúp giảm căng thẳng ít nhiều:

Bướic 1: Hỏi người sắp nhận phản hồi xem họ có sẵn sàng để nghe nhận xét của mình không.

Ví dụ: sếp có thể hỏi nhân viên: “Em có 20 phút để mình nói chuyện về bài báo cáo hôm qua không?”

Câu hỏi đơn giản này giúp người nhận phản hồi biết được là họ sắp được nghe nhận xét và tạo cho họ cảm giác tự chủ (có quyền từ chối hoặc chấp nhận, không cảm thấy bị áp đặt).

Bước 2: Đưa ra dữ liệu/ thông số/ quan sát, không đưa ra đánh giá chủ quan.

Theo quan sát của mình trong nhiều năm coaching thì mâu thuẫn luôn nảy sinh từ bước này do người đưa ra nhận xét thường nhầm lẫn giữa quan sát khách quan (dựa trên dữ liệu/ thông số) và đánh giá chủ quan của chính mình.

Trong cùng một tình huống, theo bạn thì đánh giá nào là khách quan và đánh giá nào là chủ quan?

Đánh giá 1: Hôm trước em hứa sẽ nộp bài vào cuối ngày thứ 2 nhưng đến tận chiều thứ 3 chị mới nhận được báo cáo.
Đánh giá 2: Chị nhận thấy em là người không có tinh thần trách nhiệm trong công việc.

Đánh giá 1 mang tính khách quan vì có chứng cứ, thông số rõ ràng mà cả hai bên đều có thể kiểm chứng (chỉ cần mở hộp mail là chúng ta có thể biết được báo cáo được gửi trong ngày thứ 2 hay thứ 3).

Đánh giá 2 là kết luận ‘không có tinh thầnn trách nhiệm trong công việc’ dựa trên một sự việc nộp bài trễ. Đánh giá này có thể làm cho người nghe không phục (vì có thể họ chỉ phạm lỗi một lần), hoặc họ không biết mình đã làm gì mà bị sếp đánh giá như vậy và không hiểu phải khắc phục như thế nào. Tệ hơn nữa, họ tự thấy bản thân mình thật tồi tệ và mất hết năng lượng để thay đổi hoặc sẽ phản ứng gay gắt để bảo vệ giá trị của mình.

Bước 3: nói cho người nhận đánh giá biết việc họ làm đã ảnh hưởng như thế nào đến bạn.

“Vì chị không nhận được báo cáo của em vào cuối ngày thứ 2, chị đã phải thức khuya tự làm bài để kịp họp vào sáng thứ 3”.

Ở bước này, mình quan sát thấy sự hiện diện của các bạn cảm xúc Tức, Giận khá nhiều trong các câu chuyện của khách hàng. Tức, Giận nói với ta là người kia đã làm chuyện gì đó thật sai và hay ‘xúi’ ta trừng phạt người đó. Hiểu về cảm xúc, mình chỉ nên dừng lại ở chỗ lấy ‘thông tin tình báo’ của cảm xúc mà thôi và không nên làm theo lời ‘xúi bậy’ :). Đúng là họ đã làm sai, và bây giờ mình đang ở đây để tìm giải pháp chứ có trừng phạt nhân viên của mình thì chỉ làm tình hình trầm trọng hơn.

Bước 4: Cùng nhau tìm giải pháp (để không lặp lại lỗi cho lần sau)

“Em sẽ có giải pháp nào để tránh lặp lại tình hình này không?”

Lắng nghe giải pháp của họ. Nếu nhân viên chưa có nhiều kinh nghiệm, ta có thể gợi ý thêm một số giải pháp cho bạn ấy chọn lựa. Tuy nhiên lắng nghe giải pháp của nhân viên vẫn quan trọng hơn. Theo trải nghiệm coaching của mình, mỗi người có cách giải quyết tình huống riêng. Họ sẽ cảm thấy thoải mái hơn, có trách nhiệm hơn khi được tự suy nghĩ ra giải pháp và làm theo kế hoạch của mình.

Và nếu được phép thêm vào bước 5 ^^, mình sẽ hỏi thêm một câu:

Bước 5: “Em có cần sự hỗ trợ nào từ phía chị không?”

Mình tin rằng người nhận phản hồi sẽ có thêm nhiều năng lượng cho hành trình thay đổi khi biết rằng mình có được sự hỗ trợ từ sếp, rằng mình không đơn độc.

Trong 5 bước này, bước nào thật sự hữu ích cho bạn?

PS. Nhớ thêm tỷ lệ “mầu nhiệm” của Gallup: “5 khen : 1 chê”. Khó quá thì 3 khen : 1 chê cũng được, nhưng nhớ có khen trước khi chê nhé! 😉
PSS. Vừa viết xong bài này thì nhận email điểm tin hàng tuần của Gallup: “chỉ có 14% nhân viên tin rằng đánh giá năng lực truyền cảm hứng để họ phát triển”. Thật có liên quan. ^^

Thao Pham
ICF Professional Certified Coach

Sources:
Link đến bài TedTalk của LeeAnn Renninger ở đây:
https://www.ted.com/talks/leeann_renninger_the_secret_to_giving_great_feedback/transcript?utm_source=recommends-quality-conversations&utm_medium=email&utm_campaign=explore

Who is LeeAnn Renninger?
LeeAnn Renninger, PhD is the CEO and founder of LifeLabs New York. She received her PhD in social psychology from the University of Vienna where she studied the differences between good and great communicators.

Anger’s message: This is wrong or unjust.
“The Field Guide to Emotions” by Dan Newby and Curtis Watkins.

Link to the book “How full is your bucket” by Tom Rath so you understand where the magic ratio 5:1 comes from: https://www.amazon.com/How-Full-Your-Bucket-Rath/dp/1595620036/ref=tmm_hrd_swatch_0?_encoding=UTF8&qid=&sr

Video call hay Audio call?

Dạo gần đây mình hay nghe bạn bè ‘than thở’ căng thẳng nhiều vì phải làm việc ở nhà và họp hành nhiều hơn. Các công ty cũng quan tâm đến sức khoẻ nhân viên, gửi ra rất nhiều mẹo hay như vận động, tập thể dục, hít thở, thiền… Mình thấy tất cả đều hữu ích. Trong bài này, mình muốn chia sẻ cảm nhận về hình thức họp video call và audio call, mà theo quan sát và trải nghiệm của mình, là có đóng góp vào sự căng thẳng.

Bản thân mình luôn thích video call vì nhìn thấy khách hàng, đối tác bao giờ cũng tạo cho mình cảm giác gần gũi, dễ trò chuyện. Tuy nhiên có một vài lần bạn bên kia vì lý do wifi yếu hay “nhà cửa trông lộn xộn” và đề nghị dùng audio call thì cũng đành chịu. Quan sát suy nghĩ, hành vi và cảm xúc của bản thân, mình cảm nhận rất rõ sự khác biệt giữa hai hình thức họp này.

1. Audio call làm mình dễ sao nhãng và tốn nhiều năng lượng để tập trung hơn.

Là người học bằng mắt (visual learner), mình thích được nhìn thấy đối tượng đang trao đổi. Nếu phải dùng audio call, ban đầu mình cố gắng tập trung bằng cách nhìn vào cái màn hình … đen thui. Được một chút thì chán và nhìn sang nơi nào đó, ví dụ như nhìn ra cửa sổ. Nếu có con bướm bay qua thì tâm trí mình sẽ bay theo nó một chút. Khi phát hiện mình bị lơ là, mình lại cố tập trung trở lại bằng cách nhìn vào màn hình …tối om, sau đó lại chán rồi nhìn sang nơi khác. Chưa kể có vài lần chán quá còn mở FB lên xem.

Cái vòng lặp đó tới lui làm mình tốn kha khá năng lượng cho những buổi họp. Và nếu mình nhớ không nhầm thì người thích học bằng mắt như mình (visual learners) cũng không ít, khoảng 65% dân số trái đất, còn học bằng tai (auditory learners) khoảng 30% thôi.

2. Video call làm cho mình bớt “lười” cười với người đối diện.

Khi dùng audio call, mình hiếm khi nào cười lắm. Tại sao mình lại đi cười với cái màn hình tối thui trước mặt chứ. Nếu có chỉ là nhếch miệng lên một cái lúc mới gặp người kia. Còn lại 99% thời gian là nói chuyện với khuôn mặt hình sự =)). Nhưng khi dùng video call thì mình cười thật sự và mình để ý khi mình cười thì bên kia cũng cười và tự nhiên không khí nhẹ nhàng hẳn cho dù có đang nói về một vấn đề căng thẳng.

3. Ngồi tử tế khi có video call.

Khi dùng audio call, có đôi khi mình ngồi xếp chân lên ghế, khòm lưng, ngả nghiêng ra sau… Những tư thế đó rất dễ làm cho mình thiếu tập trung, tạo ra những cảm xúc không phù hợp khi truyền tải thông điệp và không tạo được hiệu ứng mong đợi.

Ví dụ như khi cố gắng thuyết phục đồng đội làm theo ý tưởng của mình mà ngồi không thẳng lưng, tư thế không quyết đoán thì chắc chắn thông điệp cũng không quyết đoán. Và nếu mình nhớ không lầm thì sức nặng của thông điệp gửi đi có đến hơn 50% từ ngôn ngữ cơ thể, chỉ dưới 10% từ ngôn ngữ lời nói, phần còn lại là do cảm xúc quyết định. (Source: Ontological coaching)

Nếu còn nghi ngờ, bạn thử google những diễn giả truyền cảm hứng và quan sát cách họ ngồi, đứng khi nói. Sau đó nhớ lại hình ảnh một ai đó trong công ty mà bạn nhận thấy cách thuyết trình không tự tin chút nào. So sánh hai hình ảnh đó, bạn dễ dàng nhận ra sự khác biệt.

Và khi thông điệp truyền đi không hiệu quả thì sẽ có hiểu nhầm và họp tới họp lui rồi.

Với những trải nghiệm này, mình đã quyết tâm không được lười mặc đồ đẹp, luôn chỉn chu để lúc nào cũng có thể hiện diện và cười thật tươi với người đối diện qua màn hình. Mình tin rằng điều nho nhỏ này không chỉ giúp bản thân mà còn giúp mọi người trong cuộc họp giảm bớt mệt mỏi và căng thẳng.

Đó là trải nghiệm của mình. Bạn có thêm quan sát nào về video & audio calls không?

Thao Pham
ICF Professional Certified Coach

Hy vọng

Đêm nọ mình đang đếm cừu thì Khổ sở (tạm dịch từ Misery) và Khiếp sợ (tạm dịch từ Terror) ôm gối lếch thếch vào phòng. Hai đứa mặt mày phờ phạc đến tội. Chắc lại suy nghĩ linh tinh rồi khó ngủ đây mà.

“Sao vậy? Hai đứa lại kể chuyện đêm khuya cho nhau nghe rồi không ngủ được phải không?” Mình nhích qua một tẹo cho tụi nó leo lên giường.

Khổ sở méc: “Lần này không phải mình. Khiếp sợ hư lắm. Cả ngày hôm nay nó ngồi hàng giờ tìm đọc số ca bị nhiễm, rồi lên mấy nhóm trên Facebook hóng chuyện người ta hỏi bác sỹ cách chữa bệnh tại nhà. Nó đọc ngấu nghiến rồi tối mang ra kể. Nghe xong thấy cuộc sống buồn thảm và dễ sợ quá sao mà ngủ được chứ. Huhu.”

“Khiếp sợ hư thật. Mai không được đụng điện thoại nữa. Thôi qua đây mình đọc truyện cho nghe.”

Bỏ bầy cừu sang một bên, mình với tay lấy Kindle tìm đọc cuốn The Islander của Mary Alice Monroe. Sách kể về kỳ nghỉ hè êm đềm thật đẹp của ba bạn nhỏ Jake, Lovie và Macon ở đảo Dewees.

…Đến đoạn ổ trứng rùa bị dời đi vì sói tấn công, bọn trẻ lo không biết sói có tìm ra nơi ấp trứng mới không. Bà nội của Jake bảo “Chúng ta phải hy vọng thôi các con. Cuộc sống sẽ ra sao nếu không còn hy vọng.”

Đọc đến đây, chẳng hiểu sao tay mình không lật sang trang khác được, miệng cứ lẩm bẩm: “Ừ, cuộc sống sẽ ra sao nếu không có hy vọng nhỉ?”

“Bạn gọi mình hả?” Hy vọng thò đầu vào phòng chỗ ba đứa đang nằm.

“Không… à mà có đó. Hy vọng, mình thắc mắc, cuộc sống sẽ ra sao nếu không còn bạn trên cõi đời này nữa?”

Hy vọng đẩy cửa bước vào cười toe toét: “Ai nói với bạn là sẽ có lúc cuộc đời này không còn mình nữa? Chuyện này không bao giờ xảy ra nghen. Sự có mặt của mình là quy luật của cuộc sống rồi!”

“Là sao?” Mình hồi hộp.

“Này nhé, bạn có thấy hết đêm tối rồi lại bình minh, giông bão dễ sợ đến đâu rồi cũng trời quang mây tạnh? Cuộc sống của bạn cũng vậy. Hồi bạn mất công việc yêu thích và công ty yêu quý đầu tiên, bạn cứ tưởng như cả thế giới đổ sụp. Bạn khóc ngày đêm. Rồi sau đó bạn tìm được công ty và công việc còn tốt hơn gấp mấy lần. Nhiều năm sau bạn cũng đành buông bỏ mọi thứ lại phía sau và rồi bạn được sống trọn vẹn với lý tưởng của bạn mỗi ngày.

…Cuộc sống giống như một hành trình trekking vượt núi. Khi bạn đến nơi trũng nhất, chỉ cần ráng thêm chút xíu là bạn sẽ trồi lên thôi. Chỉ cần chút xíu nữa thôi. Chẳng có con đường nào khác ngoài việc đi lên cho dù bạn có muốn đi xuống thấp hơn nữa.

…Mình tên Hy vọng nhưng mình không chỉ là Hy vọng. Mình không phải là những ảo tưởng về tia sáng cuối đường hầm trong những giờ phút tăm tối nhất. Mình cũng không phải là những suy nghĩ lạc quan làm cho người ta sống trên mây để quên đi thực tại khó nhọc. Mình chính là quy luật của cuộc sống này!”

Cả cơ thể mình bắt đầu thư giãn. Mi mắt sụp xuống. Trước khi chìm vào giấc ngủ, mình lơ mơ thấy Hy vọng mở cửa phòng để Khổ sở và Khiếp sợ nhè nhẹ bước ra.

Bạn có tin vào Hy vọng?

Thao Pham
ICF Professional Certified Coach

#loveYOURemotions

Reference:
Hope: I believe the future will be better than the present or the past.
Misery: Life is bad.
Terror: I’m certain something horrible is going to happen.
“The Field Guide to Emotions” by Dan Newby and Curtis Watkins.