Bạn đã ‘chín’ chưa?

Lần đầu tiên nhìn thấy bảng kết quả StrengthsFinder tôi rất tự hào và hãnh diện khi điểm danh một loạt những ‘điểm mạnh’ của mình. Đến ngày được dự workshop, tôi ngỡ ngàng xen lẫn một chút thất vọng khi nghe bạn coach giải thích ‘kết quả StrengthsFinder chỉ là tài năng chứ không phải điểm mạnh’. Theo định nghĩa của Gallup thì tài năng là cách suy nghĩ, thể hiện cảm xúc và cách hành xử rất tự nhiên của mỗi người. Còn điểm mạnh là kết quả gần hoàn hảo (near perfect performance) mà chúng ta đạt được khi tài năng được luyện tập để đạt đến một độ chín nhất định và phát huy hết tất cả vẻ đẹp của nó.

Sau 5′ hụt hẫng nhìn bạn coach với ánh mắt ngờ vực thì tôi bắt đầu thấy bạn ấy có lý. Nhìn xung quanh mình, tôi thấy có rất nhiều đồng nghiệp có tài năng Communication trong top 5 – đây là tài năng tôi rất ganh tị vì không có được – nhưng không phải ai tôi cũng ngưỡng mộ. Hóa ra mỗi tài năng đều có hai mức độ: ‘Chín’ và ‘Chưa chín’.

Communication theo định nghĩa chung là những người thích nói, thích giải thích, kể chuyện, thuyết trình trước đám đông, và có khả năng diễn đạt suy nghĩ thành lời rất dễ dàng. Tài năng này được Gallup phân loại vào nhóm có Sức ảnh hưởng (Influencing theme). Điều này cũng dễ hiểu vì nói hay sẽ rất dễ dàng thu hút sự chú ý của người khác, làm cho người khác hiểu mình sẽ nhanh chóng nhận được sự hỗ trợ, hợp tác từ những người xung quanh.

Communication đã ‘chín’ là những bạn có khả năng sử dụng từ ngữ tuyệt vời. Họ dùng ngôn ngữ để mang lại sự thấu hiểu, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp và truyền cảm hứng cho những người xung quanh. Họ biết người nghe của mình là ai, cần nghe những gì. Họ thích nói nhưng họ cũng rất biết lắng nghe. Điều thú vị nhất là họ luôn mang đến những câu chuyện hấp dẫn mỗi khi muốn truyền đạt một thông điệp nào đó.

Tôi có thời gian gần hai năm được làm việc chung với một anh Giám đốc ngành hàng bột giặt khu vực Đông Nam Á. Tôi đã không ít lần mời anh ấy nói chuyện riêng để cố gắng tìm hiểu bí quyết nói hay nên hoàn toàn không ngạc nhiên khi thấy Communication là một trong những tài năng vượt trội của anh. Cảm nhận của tôi và rất nhiều đồng nghiệp khác mỗi khi họp chung là mọi chuyện đều trở nên cực kỳ dễ hiểu, và chúng tôi luôn có cảm giác mình được lắng nghe, thấu hiểu và luôn muốn được nói chuyện thêm với anh. Có một lần tụi tôi đi công tác và ăn tối ở một quán ăn ở Thailand, chẳng biết thế nào mà cái đề tài muôn thuở về bột giặt lại chuyển sang ‘làm cách nào để có một cuộc sống riêng tư mà vẫn chăm lo cho ba mẹ thật chu đáo’. Đợi mọi người tranh luận chán chê anh ấy mới thong thả kể chuyện rằng. Anh đã mua hai căn hộ chung một toà nhà. Một căn cho hai vợ chồng và căn kia cho ba mẹ. Rồi anh dừng lại hỏi mọi người có biết khoảng cách thế nào thì hợp lý không. Khi mấy cái đầu đều lắc thì anh bảo thử nấu một chén súp thật nóng, mang chén súp ấy từ nhà bạn sang nhà ba mẹ bạn mà nó vẫn còn đủ ấm thì đó là một khoảng cách hợp lý. Thật tình tôi không nhớ rõ từng câu chữ nên có thể bạn không không cảm nhận được hoàn toàn câu chuyện ấy – được kể trong hơn 5 phút hẳn hoi – nhưng tôi vẫn nhớ lúc ấy cả bọn đều há hốc ngồi nghe. Sau khi câu chuyện kết thúc, một bạn người Mỹ ngồi ở bàn bên cạnh đi sang bắt tay anh bảo rằng: ‘Đáng lý ra anh nên ứng cử vị trí Bộ Trưởng Bộ Ngoại Giao’, còn câu chuyện ‘cái chén súp vẫn ấm’ được lưu truyền trong bộ phận marketing mãi về sau.

Đó là Communication đã đạt đến độ chín, độ đẹp để phát huy hết tất cả năng lực của nó. Tuy nhiên nếu tài năng này ở mức ‘chưa chín’ thì sẽ gây ra không ít rắc rối. Bạn có bao giờ gặp ai đó nói rất nhiều làm bạn cảm thấy rất khó chịu vì lượng thông tin quá lớn, thừa thải, không cần thiết, và rất đôi khi là vì nội dung tiêu cực của những câu chuyện được kể? Đó là Communication ở độ chưa chín. Chúng không giúp xây dựng mối quan hệ mà đôi khi còn phá vỡ những mối quan hệ sẵn có. Chúng không giúp truyền cảm hứng cho người nghe mà đôi khi làm cho người khác cảm thấy mệt mỏi. Và khi nói chuyện với các bạn này thì hầu như chúng ta chỉ biết lắng nghe chứ không có một chút cơ hội để được chia sẻ.

Communication là một tài năng tuyệt vời. 9/10 khách hàng của tôi đều ao ước có được, nên sẽ thật đáng tiếc nếu các bạn có Communication mà chưa bắt đầu luyện tập để làm ‘chín’ tài năng này. Tuy nhiên, không có  Communication không có nghĩa là chúng ta mãi mãi không thể truyền đạt suy nghĩ và tạo sức ảnh hưởng. Chúng ta có thể sử dụng những tài năng sẵn có một cách sáng tạo. Ví dụ như có thể dùng Intellection để suy nghĩ thấu đáo một vấn đề nào đó để một khi đã nói thì lời nói có trọng lượng nhất định. Hoặc có thể dùng Individualization để học cách kể chuyện thật hay của Communication; Discipline để lên kế hoạch luyện tập mỗi ngày. Hoặc cũng có thể dùng Arranger để vận dụng sức mạnh đồng đội thuyết trình một vấn đề nào đó – đây là ý tưởng sáng tạo và hiệu quả của một khách hàng đáng yêu.

Mỗi người đều được sinh ra với những tài năng đặc biệt. Tài năng có thể trở thành điểm mạnh nếu được phát hiện sớm và luyện tập thường xuyên. Chúng cũng có thể ‘héo tàn’ nếu bị lãng quên. Và nếu bạn không có một tài năng nào đó, bạn vẫn có thể dùng những tài năng khác làm điều mình muốn. Điều quan trọng nhất là hiểu rõ mình có những tài năng gì và đang ở đâu trên con đường phát triển bản thân.

Written by: Pham Thi Thanh Thao

Giải thích của Gallup về StrengthsFinder

Tháng 4 với một số khách hàng dễ thương đầu tiên cùng chuyến đi Nepal chinh phục Annapurna Base Camp ở độ cao 4,130m thôi mà đã làm mình tối mặt mũi, không viết thêm một bài nào. Cảm thấy khá áy náy khi một vài anh chị và bạn bè nhắc khéo ‘chị thích đọc bài của em, viết thêm nhé’.

Đây là một video clip của Gallup mình muốn chia sẻ để giải đáp thắc mắc của một số bạn hay hỏi mình về kết quả StrengthsFinder. Tóm tắt nội dung như sau:

  1. Kết quả StrengthsFinder cho chúng ta biết tài năng (talents) của mỗi người chứ không phải điểm mạnh (strengths). Tài năng là cách suy nghĩ, thể hiện cảm xúc và cách hành xử rất tự nhiên của mỗi người. Còn điểm mạnh là kết quả gần hoàn hảo (near perfect performance) mà chúng ta đạt được khi tài năng được luyện tập để đạt đến một độ chín nhất định và phát huy hết tất cả vẻ đẹp của nó.
  2. Độ ‘chín’ không liên quan đến tuổi tác mà phụ thuộc vào mức độ tự ý thức (self-awareness) và luyện tập của mỗi người.
  3. Mỗi người đều được sinh ra với những tài năng đặc biệt. Tài năng có thể trở thành điểm mạnh nếu được phát hiện sớm và luyện tập thường xuyên. Chúng cũng có thể ‘héo tàn’ nếu bị lãng quên.
  4. Mỗi người chúng ta là những cá nhân độc đáo. Để tìm thấy một người khác có top 5 tài năng giống hệt như mình, xác suất đó là 1/33 triệu. Chúng ta sử dụng top 10-13 tài năng trong cuộc sống hàng ngày. Để tìm thấy ai đó có top 10 giống hệt mình là điều không tưởng. Thậm chí ngay cả khi bạn đã tìm ra bản sao top 10 thì người đó và bạn có thể rất khác nhau, vì còn tuỳ thuộc vào độ ‘chín’ của mỗi người.
  5. Kết quả StrengthsFinder chỉ là điểm bắt đầu của hành trình thú vị để phát triển bản thân.

Chúc mọi người một tuần làm việc hiệu quả!

Làm gì khi bạn đã tắt?

Vâng tôi dùng từ ‘tắt’ chứ không phải ‘tắc’. ‘Tắt’ đối nghĩa với ‘cháy’ chứ không phải ‘tắc’ được dịch thoáng từ ‘get stuck’. Tôi đã may mắn được ‘cháy’ trong một thời gian dài, và cũng không ít lần ‘tắt’ ngóm nghi ngút khói.

‘Cháy’ là khi mỗi sáng bạn thức dậy với suy nghĩ đầu tiên là được đến văn phòng để hoàn thành một danh sách công việc dài dằng dặc, đầy thử thách nhưng vô cùng thú vị. Là cái cảm giác chỉ mới ngồi vào bàn làm việc đã nghe đồng nghiệp í ới gọi đi ăn trưa. Rồi nhoáng một cái, bạn nhìn ra cửa sổ và chẳng còn thấy ánh mặt trời đâu cả. Thời gian dường như trôi qua trong một cái chớp mắt. Bạn leo lên giường, cơ thể mệt rã rời nhưng đầu óc nhẹ tênh, giấc ngủ đến rất dễ dàng, không một chút suy tư.

‘Tắt’ là khi ‘trái tim của bạn không ngủ yên’. Bạn bắt đầu trăn trở liệu có nên đổi việc, khi mà công ty hiện tại vẫn rất vui, công việc đã quen thuộc, đồng nghiệp trở thành người nhà. Thế nhưng bạn vẫn thấy ‘thiếu thiếu’, ‘vắng vắng’ cái gì đó mơ hồ mà bản thân chưa định nghĩa được. Bạn bắt đầu hành trình ‘phỏng vấn dạo’; rồi bạn phân vân trước những lời đề nghị hấp dẫn. Và cho dù bạn có quyết định chia tay đồng nghiệp thân yêu hay ở lại với họ, rất nhiều khả năng bạn vẫn chưa thể ‘cháy’ lại như bạn đã từng ‘cháy’. Vậy bạn cần làm gì khi bắt đầu nghi ngút khói?

Ôi hình như tôi đang làm cho bạn hơi căng thẳng rồi đây. Hãy giải trí một tẹo với câu chuyện dễ thương này.

Có một hôm tôi phải đóng vai quan tòa khi trước mắt tôi là một bạn hai tuổi khóc lóc đòi bằng được một quyển sách. Quyển sách thì đang nằm trong tay một cô bé bốn tuổi vô cùng cá tính. Tôi ngồi xuống dụ dỗ ‘Bòn Bon nè, con nhường cho em nhé.’ Bạn ấy hai tay giữ khư khư quyển sách dõng dạc trả lời ‘Con là người xấu.’ Tôi quá bất ngờ nhưng thấy thú vị nên hỏi bạn ‘Làm người xấu có gì hay nè mà sao con thích vậy?’ Hình như câu hỏi của tôi cũng làm bạn ngạc nhiên không kém nên bạn ngồi suy nghĩ nghiêm túc lắm. Đang lúc ấy thì Nami, một nhóc bốn tuổi khác, thỏ thẻ ‘Con không muốn làm người xấu. Con muốn làm người đẹp.’ Trong hai giây, bạn Bòn Bon bỏ ngay quyển sách xuống, nhảy tưng tưng ‘Con cũng muốn làm người đẹp.’ Hòa bình thế giới đột ngột đến trong sự ngỡ ngàng của tất cả mọi người.

Tôi không có ý định kể câu chuyện này để nói rằng hai bạn nhóc bốn tuổi đã cho chúng ta bài học về việc giải quyết rắc rối bằng cách nhìn nhận vấn đề khác đi: Xấu – Tốt (theo cách nghĩ thông thường, hợp ngữ cảnh) và Xấu – Đẹp (một cách nhìn không liên quan đến ngữ cảnh nhưng lại giải quyết vấn đề hiệu quả). Nhưng rất tình cờ, câu chuyện này trùng khớp với nhiều kết quả nghiên cứu tâm lý học, chứng minh rằng việc không tìm ra hướng giải quyết cho một vấn đề là do chúng ta đang đánh giá sự việc chỉ theo một chiều hướng nhận định thông thường. Chán việc thì tìm việc mới thế thôi.

Theo tôi giải pháp này khá rủi ro vì rẩt nhiều khả năng môi trường mới vẫn không thể làm bạn ‘cháy’ lại. Việc đầu tiên là cần tìm hiểu tại sao mình bị ‘tắt’. Tiếp đến xem xét công việc hiện tại có giúp mình cháy lại như trước hoặc ra đi thì công việc tương lai có đủ sức làm cho bạn ‘cháy bừng’ hay không.

Nguyên nhân sâu xa của ‘tắt’ là khi bạn không tìm thấy một chút động lực nào để bước tới. Động lực có thể sẽ rất khác nhau ở nhiều góc nhìn khác nhau. Với những bạn có tài năng Achiever, động lực là một mục tiêu nào đó có đủ độ thách thức và độ khó để bạn có cảm giác được chinh phục nó; và khi đạt được, nó phải làm cho bạn cảm thấy mình đã giỏi hơn ‘tôi của ngày hôm qua’. Những bạn có tài năng Competition thì cuộc sống này là một đường đua và cuộc đua của bạn chỉ bắt đầu khi có đối thủ xứng tầm. Những bạn có Significance thì chỉ ‘cháy’ khi được giao trọng trách có tầm ảnh hưởng lớn; vì trong sâu thẳm các bạn này mong muốn để lại di sản nào đó cho đời.

Mỗi tài năng có một nỗi khao khát riêng. Ngọn lửa của bạn cháy to hay nhỏ tùy thuộc vào việc công việc của bạn đáp ứng được nhiều hay ít những nhu cầu của chúng. Mỗi chúng ta thường sử dụng 10 – 13 tài năng trong công việc hàng ngày. Hiểu được tài năng nào đang bị ức chế là bạn đã tìm được gốc rễ của vấn đề và giải pháp sẽ tự tìm đến rất nhanh. Sẽ rất rủi ro nếu bạn đơn giản chỉ là đổi việc để thay đổi ‘không khí’, thay đổi môi trường để hy vọng ‘lửa’ của mình cháy lại. Những thanh gỗ tài năng của bạn không cháy lan, chúng chỉ cháy khi bạn biết châm lửa đúng cách mà thôi.

Nếu bạn thích bài viết này:

  1. Bạn có thể chia sẻ với bạn bè.
  2. Liên hệ với tôi qua website https://overflowingbuckets.com hoặc LinkedIn https://www.linkedin.com/in/thao-pham-thi-thanh-404bb828/ để tìm hiểu vì sao bạn ‘tắt’ và làm cách nào mà StrengthsFinder có thể giúp bạn ‘cháy’ sáng trở lại.

Có phải tất cả vịt con xấu xí đều trở thành thiên nga xinh đẹp?

Hồi nhỏ tôi rất thích nghe kể chuyện chú vịt con xấu xí. Mắt tôi thường sáng long lanh khi nghe đọc đến đoạn chàng vịt con xấu xí ngỡ ngàng nhìn thấy bóng một chú thiên nga đẹp lộng lẫy dưới mặt hồ. Thật ra là tôi đã tưởng tượng mình là con thiên nga đó vì hồi nhỏ tôi xấu thật. Và rồi câu chuyện ấy chìm vào ký ức trẻ thơ cho đến khi tôi trưởng thành hơn, già đi và được trang bị một cặp mắt kính nhiều màu, tôi chợt gặp lại vịt con xấu xí, không phải một mà khá nhiều, ở khắp mọi nơi. Đôi khi tôi nhận ra cũng có lúc mình lạch bạch bước đi vô định.

Suy nghĩ ‘Tôi là vịt con xấu xí’ thì muôn hình vạn trạng. Nhiều người luôn tự hỏi mình có tố chất gì đặc biệt, mãi không tự trả lời được nên tự nhủ rằng mình bình thường như bao người khác. Có không ít người tin vào nhận xét và đánh giá của những người xung quanh về mình, mà những nhận xét này không phải lúc nào cũng tích cực và hữu ích.

Hàng chục năm nghiên cứu của Gallup về bản chất và hành vi của con người đã chỉ ra rằng, tài năng là cách suy nghĩ, thể hiện cảm xúc và cách hành xử rất tự nhiên của mỗi người. Tài năng thể hiện dưới dạng những phản ứng và hành động tức thì, thậm chí ở dạng tiềm thức mỗi khi chúng ta làm một việc nào đó. Và bởi vì chúng ta dùng tài năng lặp đi lặp lại hàng ngày, hàng giờ, thậm chí hàng giây mà không cần phải suy nghĩ đến chúng, nên việc nhiều người không nhận ra hoặc không thể mô tả mình có tài năng gì cũng là điều dễ hiểu.

Những người có tài năng Learner là những người rất ham học. Họ thường nghĩ rằng ai cũng như mình nên thích học hỏi có gì đặc biệt đâu. Thì đúng là ai cũng háo hức cắp sách đến trường lúc sáu tuổi mà. Bây giờ còn sớm hơn nhiều ấy chứ. Thế nhưng không phải ai cũng thích học và coi việc học là việc phải làm thường xuyên liên tục cả đời. Mặc dù Learner là tài năng phổ biến thứ hai theo nghiên cứu của Gallup trên những người đã làm bài kiểm tra tài năng StrengthsFinder, không có nghĩa là cả thế giới này ai ai cũng có một niềm khao khát học hỏi đến cháy bỏng như những người có tài năng thiên bẩm này. Những người này thích thú khám phá, tìm tòi và chinh phục những điều mới lạ. Đặc điểm này giúp họ rất dễ thành công trong môi trường làm việc luôn thay đổi, đòi hỏi nhân viên phải đảm nhận những dự án ngắn hạn và học hỏi một khối lượng lớn kiến thức trong thời gian ngắn. Họ là những người bằng trực giác đã biết được làm cách nào để học giỏi nhất. Họ có khả năng học rất nhanh và giúp cho đội nhóm và tổ chức của mình có những lợi thế kiến thức vượt trội. Khái niệm thế giới VUCA – biến động, không chắc chắn, phức tạp và mơ hồ – có thể làm nhiều người lo sợ nhưng đối với những Learner thì họ thậm chí còn thấy thích thú.

Một số khách hàng kể cho tôi những ‘tài năng’ mà những người xung quanh nhìn thấy ở họ. Đó là điều tôi cho rằng khá rủi ro. Nhận xét từ người khác luôn mang tính chất chủ quan và không phải lúc nào cũng chính xác và hữu ích. Rất nhiều người có tài năng mang tên Relator (tạm dịch là những người trân trọng những mối quan hệ thân thiết) bị nhận xét là quá chậm, kỹ tính va thận trọng trong việc xây dựng các mối quan hệ. Nghe nhiều người cùng nhận xét như vậy, những người này tin rằng mình không giỏi xây dựng các mối quan hệ mới và dần dần mất tự tin khi gặp người lạ. Nhưng họ không biết rằng Relator là một trong những tài năng dùng để xây dựng và duy trì các mối quan hệ rất tuyệt vời. Những người có Relator là những người đánh giá cao những mối quan hệ chân thành, có sự quan tâm sâu sắc giữa hai bên. Chính vì đặc điểm này mà người xung quanh luôn đánh giá cao tính chân thật và đáng tin của những người Relator; người mà ai ai cũng muốn làm quen, kết bạn và mở lòng mình ra. Do đó tự bản thân người Relator đã là một cục nam châm hút người khác về phía mình mà rất nhiều người không nhận ra và bỏ phí tài năng này.

Mỗi người được sinh ra đều có những tài năng đặc biệt. Mỗi chúng ta là những cá nhân độc đáo. Để tìm thấy một người khác có top 5 tài năng giống hệt như mình, xác suất đó là 1/33 triệu theo nghiên cứu của Gallup. Đối với tôi Gallup StrengthsFinder giống như cái mặt hồ phẳng lặng và trong suốt, nơi chú vịt con xấu xí lần đầu tiên sững sờ nhìn thấy mình lộng lẫy dưới hình hài của một chàng thiên nga xinh đẹp. Kết thúc bài này, tôi xin mượn lời của một đồng nghiệp cũ dễ thương, hiện là Giám đốc cấp cao của một nhãn hàng Unilever khu vực Đông Nam Á, đã nhận xét sau khi tôi giúp bạn ấy tìm hiểu bản thân: Luôn là chính mình, khai phá tiềm năng để bắt đầu nhìn thế giới một cách khác đi.

Nếu bạn thích bài viết này:

  1. Bạn có thể chia sẻ với bạn bè.
  2. Liên hệ với tôi qua website https://overflowingbuckets.com hoặc LinkedIn https://www.linkedin.com/in/thao-pham-thi-thanh-404bb828/ để tìm hiểu về StrengthsFinder.

Tác giả:
Phạm Thị Thanh Thảo

Tài liệu tham khảo:
Rath, T. (2007). StrengthsFinder. New York: Gallup Press.
CliftonStrengths Coaching blog