Bạn có ‘chín nẫu’ không?

Đầu tiên phải cám ơn Trinh (Nguyen Phan) đã cho tôi từ ‘chín nẫu’. Thật tình sống trên đời mấy chục năm mới biết từ này. Tự hỏi không biết có phải do tôi không có Communication, hay tại đây không phải từ miền Nam. Nhưng dù sao thì chuyện đó cũng không quan trọng. Điều quan trọng là mình có bạn có Communication và Maximizer. Người có hai tài năng này không những nói, viết hay mà còn dùng từ ngữ đắc giá, trau chuốt và kỹ lưỡng. 🙂

Bạn Google đã giải thích cho tôi ‘chín nẫu’ có nghĩa là ‘chín mềm nhũn đến mức như sắp rữa ra’. Trái cây mà chín như vậy thì chắc chắn không làm gì được rồi. Tài năng cũng vậy. Khi bạn có xu hướng dùng quá nhiều một tài năng nào đó – có thể là do bạn ý thức được tài năng đó đã giúp bạn đạt được một số thành công nhất định trong công việc – chúng sẽ bị chín nhũn ra. Biểu hiện của chín nẫu là chính bản thân bạn hoặc người xung quanh sẽ khó chịu, khổ sợ (suffered) khi bạn dùng tài năng ở dạng này.

Coaching với nguyên tắc bảo mật thông tin của khách hàng nên những chia sẻ dưới đây là của cá nhân tôi – phiên bản cũ. 🙂

Responsibility là tài năng đứng thứ 2 trong top 11 tài năng vượt trội của tôi. Tôi tin rằng mọi người ai cũng có tinh thần trách nhiệm. Nhưng những người có Responsibility đặc biệt hơn những người khác ở chỗ họ sẽ dốc hết tâm hết sức làm một việc gì đó mà họ đã hứa với người khác. Đối với tôi, lời hứa rất quan trọng. Một khi đã hứa thì sẽ cố gắng hết sức để hoàn thành. Nếu như lỡ không hoàn thành được thì sẽ cảm thấy khó chịu và dằn vặt bản thân. Để tránh rơi vào những cảm xúc khó chịu ấy, tôi thường hoặc là ôm đồm hết tất cả công việc về phía mình vì tâm lý sợ người khác không làm tốt bằng mình; hoặc là quản lý chặt chẽ nhân viên của mình vì sợ họ không hoàn thành kịp thì mình thất hứa với người khác. Khỏi phải nói là cả tôi và những người làm việc chung với tôi phải khổ sở thế nào rồi. Tôi thì đầu tắt mặt tối làm mãi mà không hết việc. Nhân viên thì khó chịu vì bị giám sát quá kỹ lưỡng.

Rất may là ngoài Responsibility tôi còn có hai tài năng khác là Connectedness (#3) và Individualization (#5). Những người có Connectedness rất dễ dàng nhìn thấy ý nghĩa tốt đẹp trong công việc mình đang làm. Ý thức được tài năng này, mỗi khi bắt đầu một dự án, tôi thường dành nhiều thời gian suy nghĩ một cái brief thật hay để truyền cảm hứng cho các bạn làm chung, để không chỉ có tôi mà các bạn khác cũng cảm nhận được ý nghĩa, tầm quan trọng của việc mình sắp làm. Individualization là người có khả năng nhìn thấy những phẩm chất tốt đẹp ở người khác. Tôi đã khai thác tối đa tài năng này để khen ngợi mọi người mỗi khi thấy có một điểm đặc biệt nào đó mà các bạn đã làm được. Thật tình là ban đầu tôi cũng thấy rủi ro ghê lắm, nhưng kết quả đã đến ngoài sự mong đợi. Các bạn đã hợp tác rất vui vẻ, tích cực và rất nhiều bạn luôn nộp bài trước cả thời gian quy định. Không chỉ có những bạn ngồi gần tôi, nhìn thấy tôi mỗi ngày mà những team chưa bao giờ thấy mặt nhau vì ngồi tít ở Phillippines, Thailand, Indonesia, và Vietnam vẫn rất phấn khởi làm chung dự án với tôi.

Một tài năng khác đã làm cho tôi điêu đứng không ít là Discipline (#7). Những người có Discipline có tính kỷ luật cao, họ thiết lập trật tự, quy củ để đảm bảo mọi thứ diễn ra theo đúng kế hoạch. Khi làm việc với những người này, bạn sẽ rất an tâm vì họ chi tiết, kỹ tính và thậm chí hoàn thành công việc trước thời gian quy định. Tuy nhiên, những người này cũng rất ghét sự lộn xộn, bất cẩn, và thiếu kiên nhẫn với những sai sót xảy ra trong quá trình làm việc; đặc biệt là những sai sót mà họ đã lường trước được mà vẫn bị lặp lại. Kết quả là tôi thường xuyên nổi điên mỗi khi có sai sót xảy ra. Tức giận là một cảm xúc không chỉ có tầm sát thương ở diện rộng mà còn có khả năng tự tiêu diệt bản thân. Tức giận xong, email trách mắng xong thì cuối ngày về lại thấy mình không xứng đáng làm leader, rồi lại thấy tự xấu hổ, dằn vặt. Đó là một quá trình suy nghĩ, cảm nhận không hề dễ chịu. Ngồi viết những dòng này mà tôi còn thấy sợ. Thế thì tôi đã làm sao để vượt qua?

Một lần nữa bạn Connectedness đã giúp tôi. Tài năng này tin rằng ‘Mọi chuyện xảy ra đều có lý do riêng của nó’ (Everything happens for a reason). Mỗi khi có sự cố xảy ra làm chệch hướng những gì tôi đã lên kế hoạch, tôi dừng lại và cảm nhận cảm xúc của mình. Lắng nghe xem có những cảm xúc tiêu cực nào, tự hỏi tại sao chúng lại xuất hiện và chúng đến từ đâu. Sau đó tôi tự nhủ cái câu trên và tập trung tìm hướng giải quyết mới. Bước hai được giao phó cho bạn Ideation. Vượt qua được lần một, lần hai và nhiều lần nữa. Tôi ngạc nhiên nhận ra những ‘sự cố’ không phải cái nào cũng tệ. Có rất nhiều sự cố đã giúp tôi hoàn thành dự án nhanh hơn, tốt hơn so với kế hoạch ban đầu. Trong buổi tiệc chia tay, tôi rất vui được các bạn làm chung nhận xét là calm và peaceful. Hai tính từ mà trước đây tôi không hề nghĩ mình sẽ có được.

Khái niệm này của Gallup rất giống với ý chính trong cuốn ‘What got you here won’t get you there’ của Marshall Goldsmith – chuyên gia khai vấn, cố vấn về lãnh đạo hàng đầu thế giới. Có những tài năng, i.e. cách suy nghĩ, thể hiện cảm xúc và cách hành xử tự nhiên, đã giúp ta đạt được những thành công của ngày hôm qua, nhưng nếu sử dụng quá mức sẽ cản trở bước đường đi tới. Nhưng bạn đừng lo. Nếu lỡ có một tài năng nào đó ở trạng thái ‘chín nẫu’, chắc chắn sẽ có những tài năng khác giúp nó trở lại trạng thái chín giòn và ngọt ngào ngay thôi bạn nhé.

Written by: Pham Thi Thanh Thao

P.S.: Top 1 tài năng của mình là Learner – người thích học hỏi và cũng thích chia sẻ, nên các bạn cứ thoải mái share bài nếu thích nhé. Rất cám ơn các bạn đã đọc và nhận xét.

Bạn đã ‘chín’ chưa?

Lần đầu tiên nhìn thấy bảng kết quả StrengthsFinder tôi rất tự hào và hãnh diện khi điểm danh một loạt những ‘điểm mạnh’ của mình. Đến ngày được dự workshop, tôi ngỡ ngàng xen lẫn một chút thất vọng khi nghe bạn coach giải thích ‘kết quả StrengthsFinder chỉ là tài năng chứ không phải điểm mạnh’. Theo định nghĩa của Gallup thì tài năng là cách suy nghĩ, thể hiện cảm xúc và cách hành xử rất tự nhiên của mỗi người. Còn điểm mạnh là kết quả gần hoàn hảo (near perfect performance) mà chúng ta đạt được khi tài năng được luyện tập để đạt đến một độ chín nhất định và phát huy hết tất cả vẻ đẹp của nó.

Sau 5′ hụt hẫng nhìn bạn coach với ánh mắt ngờ vực thì tôi bắt đầu thấy bạn ấy có lý. Nhìn xung quanh mình, tôi thấy có rất nhiều đồng nghiệp có tài năng Communication trong top 5 – đây là tài năng tôi rất ganh tị vì không có được – nhưng không phải ai tôi cũng ngưỡng mộ. Hóa ra mỗi tài năng đều có hai mức độ: ‘Chín’ và ‘Chưa chín’.

Communication theo định nghĩa chung là những người thích nói, thích giải thích, kể chuyện, thuyết trình trước đám đông, và có khả năng diễn đạt suy nghĩ thành lời rất dễ dàng. Tài năng này được Gallup phân loại vào nhóm có Sức ảnh hưởng (Influencing theme). Điều này cũng dễ hiểu vì nói hay sẽ rất dễ dàng thu hút sự chú ý của người khác, làm cho người khác hiểu mình sẽ nhanh chóng nhận được sự hỗ trợ, hợp tác từ những người xung quanh.

Communication đã ‘chín’ là những bạn có khả năng sử dụng từ ngữ tuyệt vời. Họ dùng ngôn ngữ để mang lại sự thấu hiểu, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp và truyền cảm hứng cho những người xung quanh. Họ biết người nghe của mình là ai, cần nghe những gì. Họ thích nói nhưng họ cũng rất biết lắng nghe. Điều thú vị nhất là họ luôn mang đến những câu chuyện hấp dẫn mỗi khi muốn truyền đạt một thông điệp nào đó.

Tôi có thời gian gần hai năm được làm việc chung với một anh Giám đốc ngành hàng bột giặt khu vực Đông Nam Á. Tôi đã không ít lần mời anh ấy nói chuyện riêng để cố gắng tìm hiểu bí quyết nói hay nên hoàn toàn không ngạc nhiên khi thấy Communication là một trong những tài năng vượt trội của anh. Cảm nhận của tôi và rất nhiều đồng nghiệp khác mỗi khi họp chung là mọi chuyện đều trở nên cực kỳ dễ hiểu, và chúng tôi luôn có cảm giác mình được lắng nghe, thấu hiểu và luôn muốn được nói chuyện thêm với anh. Có một lần tụi tôi đi công tác và ăn tối ở một quán ăn ở Thailand, chẳng biết thế nào mà cái đề tài muôn thuở về bột giặt lại chuyển sang ‘làm cách nào để có một cuộc sống riêng tư mà vẫn chăm lo cho ba mẹ thật chu đáo’. Đợi mọi người tranh luận chán chê anh ấy mới thong thả kể chuyện rằng. Anh đã mua hai căn hộ chung một toà nhà. Một căn cho hai vợ chồng và căn kia cho ba mẹ. Rồi anh dừng lại hỏi mọi người có biết khoảng cách thế nào thì hợp lý không. Khi mấy cái đầu đều lắc thì anh bảo thử nấu một chén súp thật nóng, mang chén súp ấy từ nhà bạn sang nhà ba mẹ bạn mà nó vẫn còn đủ ấm thì đó là một khoảng cách hợp lý. Thật tình tôi không nhớ rõ từng câu chữ nên có thể bạn không không cảm nhận được hoàn toàn câu chuyện ấy – được kể trong hơn 5 phút hẳn hoi – nhưng tôi vẫn nhớ lúc ấy cả bọn đều há hốc ngồi nghe. Sau khi câu chuyện kết thúc, một bạn người Mỹ ngồi ở bàn bên cạnh đi sang bắt tay anh bảo rằng: ‘Đáng lý ra anh nên ứng cử vị trí Bộ Trưởng Bộ Ngoại Giao’, còn câu chuyện ‘cái chén súp vẫn ấm’ được lưu truyền trong bộ phận marketing mãi về sau.

Đó là Communication đã đạt đến độ chín, độ đẹp để phát huy hết tất cả năng lực của nó. Tuy nhiên nếu tài năng này ở mức ‘chưa chín’ thì sẽ gây ra không ít rắc rối. Bạn có bao giờ gặp ai đó nói rất nhiều làm bạn cảm thấy rất khó chịu vì lượng thông tin quá lớn, thừa thải, không cần thiết, và rất đôi khi là vì nội dung tiêu cực của những câu chuyện được kể? Đó là Communication ở độ chưa chín. Chúng không giúp xây dựng mối quan hệ mà đôi khi còn phá vỡ những mối quan hệ sẵn có. Chúng không giúp truyền cảm hứng cho người nghe mà đôi khi làm cho người khác cảm thấy mệt mỏi. Và khi nói chuyện với các bạn này thì hầu như chúng ta chỉ biết lắng nghe chứ không có một chút cơ hội để được chia sẻ.

Communication là một tài năng tuyệt vời. 9/10 khách hàng của tôi đều ao ước có được, nên sẽ thật đáng tiếc nếu các bạn có Communication mà chưa bắt đầu luyện tập để làm ‘chín’ tài năng này. Tuy nhiên, không có  Communication không có nghĩa là chúng ta mãi mãi không thể truyền đạt suy nghĩ và tạo sức ảnh hưởng. Chúng ta có thể sử dụng những tài năng sẵn có một cách sáng tạo. Ví dụ như có thể dùng Intellection để suy nghĩ thấu đáo một vấn đề nào đó để một khi đã nói thì lời nói có trọng lượng nhất định. Hoặc có thể dùng Individualization để học cách kể chuyện thật hay của Communication; Discipline để lên kế hoạch luyện tập mỗi ngày. Hoặc cũng có thể dùng Arranger để vận dụng sức mạnh đồng đội thuyết trình một vấn đề nào đó – đây là ý tưởng sáng tạo và hiệu quả của một khách hàng đáng yêu.

Mỗi người đều được sinh ra với những tài năng đặc biệt. Tài năng có thể trở thành điểm mạnh nếu được phát hiện sớm và luyện tập thường xuyên. Chúng cũng có thể ‘héo tàn’ nếu bị lãng quên. Và nếu bạn không có một tài năng nào đó, bạn vẫn có thể dùng những tài năng khác làm điều mình muốn. Điều quan trọng nhất là hiểu rõ mình có những tài năng gì và đang ở đâu trên con đường phát triển bản thân.

Written by: Pham Thi Thanh Thao

Giải thích của Gallup về StrengthsFinder

Tháng 4 với một số khách hàng dễ thương đầu tiên cùng chuyến đi Nepal chinh phục Annapurna Base Camp ở độ cao 4,130m thôi mà đã làm mình tối mặt mũi, không viết thêm một bài nào. Cảm thấy khá áy náy khi một vài anh chị và bạn bè nhắc khéo ‘chị thích đọc bài của em, viết thêm nhé’.

Đây là một video clip của Gallup mình muốn chia sẻ để giải đáp thắc mắc của một số bạn hay hỏi mình về kết quả StrengthsFinder. Tóm tắt nội dung như sau:

  1. Kết quả StrengthsFinder cho chúng ta biết tài năng (talents) của mỗi người chứ không phải điểm mạnh (strengths). Tài năng là cách suy nghĩ, thể hiện cảm xúc và cách hành xử rất tự nhiên của mỗi người. Còn điểm mạnh là kết quả gần hoàn hảo (near perfect performance) mà chúng ta đạt được khi tài năng được luyện tập để đạt đến một độ chín nhất định và phát huy hết tất cả vẻ đẹp của nó.
  2. Độ ‘chín’ không liên quan đến tuổi tác mà phụ thuộc vào mức độ tự ý thức (self-awareness) và luyện tập của mỗi người.
  3. Mỗi người đều được sinh ra với những tài năng đặc biệt. Tài năng có thể trở thành điểm mạnh nếu được phát hiện sớm và luyện tập thường xuyên. Chúng cũng có thể ‘héo tàn’ nếu bị lãng quên.
  4. Mỗi người chúng ta là những cá nhân độc đáo. Để tìm thấy một người khác có top 5 tài năng giống hệt như mình, xác suất đó là 1/33 triệu. Chúng ta sử dụng top 10-13 tài năng trong cuộc sống hàng ngày. Để tìm thấy ai đó có top 10 giống hệt mình là điều không tưởng. Thậm chí ngay cả khi bạn đã tìm ra bản sao top 10 thì người đó và bạn có thể rất khác nhau, vì còn tuỳ thuộc vào độ ‘chín’ của mỗi người.
  5. Kết quả StrengthsFinder chỉ là điểm bắt đầu của hành trình thú vị để phát triển bản thân.

Chúc mọi người một tuần làm việc hiệu quả!

Làm gì khi bạn đã tắt?

Vâng tôi dùng từ ‘tắt’ chứ không phải ‘tắc’. ‘Tắt’ đối nghĩa với ‘cháy’ chứ không phải ‘tắc’ được dịch thoáng từ ‘get stuck’. Tôi đã may mắn được ‘cháy’ trong một thời gian dài, và cũng không ít lần ‘tắt’ ngóm nghi ngút khói.

‘Cháy’ là khi mỗi sáng bạn thức dậy với suy nghĩ đầu tiên là được đến văn phòng để hoàn thành một danh sách công việc dài dằng dặc, đầy thử thách nhưng vô cùng thú vị. Là cái cảm giác chỉ mới ngồi vào bàn làm việc đã nghe đồng nghiệp í ới gọi đi ăn trưa. Rồi nhoáng một cái, bạn nhìn ra cửa sổ và chẳng còn thấy ánh mặt trời đâu cả. Thời gian dường như trôi qua trong một cái chớp mắt. Bạn leo lên giường, cơ thể mệt rã rời nhưng đầu óc nhẹ tênh, giấc ngủ đến rất dễ dàng, không một chút suy tư.

‘Tắt’ là khi ‘trái tim của bạn không ngủ yên’. Bạn bắt đầu trăn trở liệu có nên đổi việc, khi mà công ty hiện tại vẫn rất vui, công việc đã quen thuộc, đồng nghiệp trở thành người nhà. Thế nhưng bạn vẫn thấy ‘thiếu thiếu’, ‘vắng vắng’ cái gì đó mơ hồ mà bản thân chưa định nghĩa được. Bạn bắt đầu hành trình ‘phỏng vấn dạo’; rồi bạn phân vân trước những lời đề nghị hấp dẫn. Và cho dù bạn có quyết định chia tay đồng nghiệp thân yêu hay ở lại với họ, rất nhiều khả năng bạn vẫn chưa thể ‘cháy’ lại như bạn đã từng ‘cháy’. Vậy bạn cần làm gì khi bắt đầu nghi ngút khói?

Ôi hình như tôi đang làm cho bạn hơi căng thẳng rồi đây. Hãy giải trí một tẹo với câu chuyện dễ thương này.

Có một hôm tôi phải đóng vai quan tòa khi trước mắt tôi là một bạn hai tuổi khóc lóc đòi bằng được một quyển sách. Quyển sách thì đang nằm trong tay một cô bé bốn tuổi vô cùng cá tính. Tôi ngồi xuống dụ dỗ ‘Bòn Bon nè, con nhường cho em nhé.’ Bạn ấy hai tay giữ khư khư quyển sách dõng dạc trả lời ‘Con là người xấu.’ Tôi quá bất ngờ nhưng thấy thú vị nên hỏi bạn ‘Làm người xấu có gì hay nè mà sao con thích vậy?’ Hình như câu hỏi của tôi cũng làm bạn ngạc nhiên không kém nên bạn ngồi suy nghĩ nghiêm túc lắm. Đang lúc ấy thì Nami, một nhóc bốn tuổi khác, thỏ thẻ ‘Con không muốn làm người xấu. Con muốn làm người đẹp.’ Trong hai giây, bạn Bòn Bon bỏ ngay quyển sách xuống, nhảy tưng tưng ‘Con cũng muốn làm người đẹp.’ Hòa bình thế giới đột ngột đến trong sự ngỡ ngàng của tất cả mọi người.

Tôi không có ý định kể câu chuyện này để nói rằng hai bạn nhóc bốn tuổi đã cho chúng ta bài học về việc giải quyết rắc rối bằng cách nhìn nhận vấn đề khác đi: Xấu – Tốt (theo cách nghĩ thông thường, hợp ngữ cảnh) và Xấu – Đẹp (một cách nhìn không liên quan đến ngữ cảnh nhưng lại giải quyết vấn đề hiệu quả). Nhưng rất tình cờ, câu chuyện này trùng khớp với nhiều kết quả nghiên cứu tâm lý học, chứng minh rằng việc không tìm ra hướng giải quyết cho một vấn đề là do chúng ta đang đánh giá sự việc chỉ theo một chiều hướng nhận định thông thường. Chán việc thì tìm việc mới thế thôi.

Theo tôi giải pháp này khá rủi ro vì rẩt nhiều khả năng môi trường mới vẫn không thể làm bạn ‘cháy’ lại. Việc đầu tiên là cần tìm hiểu tại sao mình bị ‘tắt’. Tiếp đến xem xét công việc hiện tại có giúp mình cháy lại như trước hoặc ra đi thì công việc tương lai có đủ sức làm cho bạn ‘cháy bừng’ hay không.

Nguyên nhân sâu xa của ‘tắt’ là khi bạn không tìm thấy một chút động lực nào để bước tới. Động lực có thể sẽ rất khác nhau ở nhiều góc nhìn khác nhau. Với những bạn có tài năng Achiever, động lực là một mục tiêu nào đó có đủ độ thách thức và độ khó để bạn có cảm giác được chinh phục nó; và khi đạt được, nó phải làm cho bạn cảm thấy mình đã giỏi hơn ‘tôi của ngày hôm qua’. Những bạn có tài năng Competition thì cuộc sống này là một đường đua và cuộc đua của bạn chỉ bắt đầu khi có đối thủ xứng tầm. Những bạn có Significance thì chỉ ‘cháy’ khi được giao trọng trách có tầm ảnh hưởng lớn; vì trong sâu thẳm các bạn này mong muốn để lại di sản nào đó cho đời.

Mỗi tài năng có một nỗi khao khát riêng. Ngọn lửa của bạn cháy to hay nhỏ tùy thuộc vào việc công việc của bạn đáp ứng được nhiều hay ít những nhu cầu của chúng. Mỗi chúng ta thường sử dụng 10 – 13 tài năng trong công việc hàng ngày. Hiểu được tài năng nào đang bị ức chế là bạn đã tìm được gốc rễ của vấn đề và giải pháp sẽ tự tìm đến rất nhanh. Sẽ rất rủi ro nếu bạn đơn giản chỉ là đổi việc để thay đổi ‘không khí’, thay đổi môi trường để hy vọng ‘lửa’ của mình cháy lại. Những thanh gỗ tài năng của bạn không cháy lan, chúng chỉ cháy khi bạn biết châm lửa đúng cách mà thôi.

Nếu bạn thích bài viết này:

  1. Bạn có thể chia sẻ với bạn bè.
  2. Liên hệ với tôi qua website https://overflowingbuckets.com hoặc LinkedIn https://www.linkedin.com/in/thao-pham-thi-thanh-404bb828/ để tìm hiểu vì sao bạn ‘tắt’ và làm cách nào mà StrengthsFinder có thể giúp bạn ‘cháy’ sáng trở lại.