Chuyển Giận thành Thương

Hôm qua được nhỏ em trong nhóm Mindfulness Lovers chia sẻ bài này của Thầy Thích Nhất Hạnh mà thấy một trời kỷ niệm ùa về.

Hồi đó bị Giận hành hạ quá (Giận quá mất khôn, làm người khác tổn thương xong lại thấy Tội lỗi dày vò) nên quyết tâm tìm sách học cách “khống chế” Giận. Đến khi tìm được cuốn “At home in the world” của Thầy mới học được cách thấu hiểu và thương cảm (Compassion).

Năng lượng của Giận rất mạnh mẽ. Trong vài giây Giận có thể xui khiến mình nói hoặc làm điều gì đó gây tổn thương cho người khác. Nếu không thể hiểu tại sao họ làm như vậy và sự hiểu này chưa chuyển hoá được thành tình thương (Compassion) thì khó có thể chuyển hoá được hoàn toàn năng lượng của Giận.

Khi năng lượng của Giận chưa được chuyển hoá hoàn toàn, mình hoặc là phải dồn nén cục giận vào trong (bị ấm ức khó chịu), hoặc Giận chuyển thành Ghét (không thèm nhìn mặt người kia nữa), hoặc là giận cá chém thớt (mang cục giận ở công ty về cho người nhà của mình).

Để hiểu và thương cũng không quá khó. Mình chỉ cần làm theo lời dạy của Thầy. Cách mình hay làm là hít thở sâu để bình tâm lại rồi tưởng tượng mình là người đó. Hãy tưởng tượng thật cụ thể mình được sinh ra trong gia đình của người đó, lớn lên như thế nào, đi học, đi làm ra sao. Tưởng tượng mình có cùng giới tính, cân nặng, chiều cao, cùng học thức, trình độ… thì mình sẽ hành xử như thế nào trong cùng hoàn cảnh ấy. Hãy tưởng tượng cho đến khi tim mình ấm lại. Đó là lúc Compassion đã đến. Và khi đã có thể thấu hiểu và thương thì tự nhiên giải pháp vẹn toàn cho cả đôi bên sẽ đến.

Mình và nhiều bạn đã làm được. Bạn hãy thử thực tập theo Thầy Thích Nhất Hạnh nhé!

P.S.: Bạn cũng có thể đọc bài này trong cuốn At home in the world của Thầy Thích Nhất Hạnh. Có thêm bài thơ Call me by my true name rất nhiều ý nghĩa.

https://langmai.org/tham-van-duong/van-dap-voi-ts-thich-nhat-hanh/lam-sao-de-tha-thu/?fbclid=IwAR0C-kJyWndGlxT3D5ojlJ7mSgxWrqXdcYBhYqcTUhavxjAWRj9ctZEc7dA

Unresolved emotions & Habitual emotions

Cảm xúc Emotions hay E-motions (Energy in motion) thông thường đến cùng với tác nhân (trigger) và ra đi khi tác nhân không còn nữa. Ví dụ như sáng thứ bảy trong cái lành lạnh cuối năm, bạn đang thảnh thơi ngồi phơi nắng, nghe chim hót ngoài sân thì tự nhiên nhà hàng xóm ầm ầm karaoke. Cục Bực mình to bự lập tức ào tới. Mười lăm phút sau, âm thanh nhỏ dần rồi tắt hẳn (chắc nhà kế hoặc chú tổ trưởng đã sang to nhỏ) thì Bực bội cũng ra đi. Bạn lại được cùng Bình an tận hưởng nắng ấm và Vui vui nghe lũ sẻ tíu tít tìm sâu.

Quan sát những vị khách cảm xúc ra vào nhà mình một thời gian, mình nhận ra cuộc sống không đơn giản như thế. Có những cảm xúc đến và ở lại rất lâu cho dù tác nhân đã lùi vào dĩ vãng. Chuyện qua lâu lắm rồi mà chúng vẫn quay lại nhắc nhở, khó chịu dai dẳng mỗi khi có điều tương tự xảy đến hoặc chỉ vô tình những dòng suy nghĩ cũ quay về. Mình xếp những bạn này vào nhóm UNRESOLVED EMOTIONS (tạm dịch – những cảm xúc chưa được giải quyết tận gốc).

Bạn đã bao giờ nghĩ “làm việc với sếp nam dễ chịu hơn sếp nữ”, “tuyển sinh viên từ trường B khó huấn luyện và đào tạo”, “đồng nghiệp đến từ quốc gia X thường không chân thật”… Với những suy nghĩ như vậy, chắc hẳn bạn sẽ hồi hộp, lo âu nếu lỡ một ngày kia bị luân chuyển làm việc với sếp nữ; sẽ thấy khó chịu khi phải quản lý một đội có mấy em đến từ trường B; luôn nghi ngờ/ đề phòng khi phải làm chung dự án với đồng nghiệp người nước X.

Trước khi hình thành những đánh giá/ nhận định trên, chắc hẳn bạn đã có những trải nghiệm không mấy thú vị khi làm việc với sếp nữ, sinh viên tốt nghiệp trường B hoặc người đến từ quốc gia X. Những trải nghiệm không đẹp trong quá khứ có thể đã đến từ những mâu thuẩn/ hiểu nhầm nào đó và để lại những cảm xúc khó chịu như Giận, Tức, Lo, Sợ, Ghét, … chưa được giải quyết triệt để. Và thế là sau này chỉ cần nghe/ thấy sếp nữ, sinh viên trường B, đồng nghiệp/ người đến từ quốc gia X, thì những cảm xúc khó chịu “mặc định” gắn liền với những sự kiện xưa cũ lại quay về.

Một nhóm cảm xúc thú vị nữa mà mình quan sát được là HABITUAL EMOTIONS (tạm dịch: cảm xúc được tạo ra từ thói quen suy nghĩ). Thói quen suy nghĩ được hình thành từ trải nghiệm và những sự kiện rất riêng, xảy ra trong cuộc đời mỗi người.

Quan sát bản thân, mình nhận ra mỗi khi gặp trở ngại, dù to hay nhỏ trong công việc và cuộc sống, thì Tức (Resentment) là đứa đầu tiên gõ cửa. Cái câu cửa miệng của nó bao giờ cũng là “Cuộc sống thật bất công với bạn. Tại sao bạn lại chịu cảnh này.”.

Điều thú vị ở đây là trong cùng một tình huống, ví dụ như bị chuyển công tác sang một team mới có nhiều thử thách, có bạn sẽ thấy lo, có bạn sẽ chấp nhận sự thay đổi, có bạn thấy thú vị (xem đây là một cơ hội để thử thách bản thân giúp mình vượt qua vùng an toàn), còn mình thì Tức trước đã rồi tính tiếp.  =))

Chiêm nghiệm về hành trình vài thập kỷ đã qua, mình nhận ra cuộc sống từ bé của mình luôn luôn dễ dàng. Mình được cả nhà thương, chìu từ nhỏ, đến trường lại trở thành học trò cưng của các thầy cô. Từ bé đến lúc cầm tấm bằng tốt nghiệp trên tay mình chưa từng phải trải qua bất cứ một cơn gió to nào cả, đừng nói là giông bão. Và thế là bộ não của mình mặc định cuộc sống phải là như thế. Khi có chút gió to nổi lên thì não không chấp nhận, nó diễn dịch “cuộc sống không công bằng “, công bằng phải là mọi điều đều thuận lợi, dễ dàng.

Mình đã cười thật nhẹ nhõm khi nhìn ra được nguyên nhân gốc rễ khiến Tức hay lui tới. Ở khoảnh khắc đó, mình cũng nhận ra mình có quyền tự do chọn lựa cảm xúc khi có tình huống tương tự xảy đến. Mình có quyền mời Chấp nhận (cuộc sống có lên có xuống, có lúc dễ dàng, có lúc khó khăn), Can đảm (cho dù chuyện gì xảy đến, mình cũng sẽ bước tới) hoặc Tò mò (hành trình thú vị nào đang chờ đợi mình đây?). Và thế là Tức chẳng còn cơ hội viếng thăm mình.

Cho dù là UNRESOLVED EMOTIONS hay HABITUAL EMOTIONS thì chỉ cần mình hiểu được gốc rễ/ insights về các bạn ấy thì chúng ta sẽ có rất nhiều tự do chọn lựa để sống với những cảm xúc mình mong muốn có được.

Bạn có quan sát được Unresolved emotions và Habitual emotions của chính mình?
Bạn đã nhìn ra được insights về những cảm xúc này?
Bạn sẽ làm gì để những cảm xúc khó chịu ấy không còn lý do để thăm viếng bạn?

Thao Pham
ICF Professional Certified Coach

#loveYOURemotions

Compassion at work

Trong cuộc đời đi làm chắc hẳn không ít hơn một lần bạn phải tất tả đi tìm phòng họp khi chỉ còn vài phút nữa là một cuộc họp quan trọng bắt đầu. Mình bị nhiều lần lắm. Hồi đó mình ỷ lại văn phòng to rộng có nhiều phòng nho nhỏ, họp online nên chỉ cần lướt một vòng là thể nào cũng tìm được phòng, lo xa làm chi.

Hôm ấy mình cũng đợi đến phút chót rồi mới hối hả đi tìm phòng. Theo thói quen, mình lượn ngay đến một trong mấy cái phòng yêu thích nhất. Phòng này tầm nhìn thoáng đẹp lại có nắng sáng tự nhiên. Đây là phòng họp chung nhưng thỉnh thoảng cũng được dành riêng cho các sếp to. Mấy hôm trước đi ngang mình đã thấy có một tờ giấy dán ngoài cửa: “Phòng đang được dành riêng cho RJ“. Nhờ mấy đứa bạn đồng nghiệp rù rì, mình biết anh này đang quá cảnh ở đây vài tuần chờ ngày tiếp nhận vị trí Chairman ở một quốc gia Bắc Á to bự.

Chỉ còn ba phút nữa là cuộc họp bắt đầu mà cái phòng họp thì trống trơn, chẳng thấy cặp sách hay laptop gì cả, chỉ có một cái cốc ai đó uống dở trên bàn. Mình mừng rơn nghĩ bụng: “Chắc sếp không vào văn phòng hôm nay rồi. Phòng này là của mình. Yeah!”

Vừa mở laptop, mở loa ngoài nghe đứa đồng nghiệp bên kia bắt đầu thuyết trình rôm rả thì chủ nhân phòng họp cũng vừa về tới. Khỏi phải nói thì mấy đứa Lo, Sợ rồi cộng thêm Xấu hổ làm mình xanh mặt và tim đập loạn xạ. Ngay lập tức mình đứng dậy, xin lỗi và định thu dọn laptop. Thế mà rất nhanh, anh ấy, với giọng nghiêm nghị, nói: “Tôi đã book phòng này, nhưng bây giờ bạn đã vào cuộc họp rồi nên bạn ở lại còn tôi sẽ đi”.

Mình thật sự choáng vì cách hành xử vô cùng thấu hiểu, chuyên nghiệp và quá nhanh của anh sếp ấy. Ảnh hiểu mình đang ở trong tình huống căng thẳng là cuộc họp thì đã bắt đầu mà phòng họp thì không có. Sếp cũng không hề nghĩ đến địa vị của bản thân, hoàn toàn có quyền sử dụng phòng họp đã được dành riêng cho mình. Chỉ trong vòng chưa đầy một phút gặp gỡ mà mình đã cảm nhận được sự thấu hiểu, được giúp đỡ và tôn trọng.

Câu chuyện này mình đã kể lại trong buổi tiệc chia tay khi được đặt câu hỏi “Có những người sếp nào đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng bạn trong thời gian làm việc ở đây?”. Trong sự ngạc nhiên của mình, ai nấy đều lặng đi và mỉm cười xúc động.

Compassion (tạm dịch là Thương) là bạn cảm xúc mình đã từng nghĩ chỉ hay lui tới chốn tu viện hoặc hiện diện trong cuộc sống thường nhật khi có ai đó làm việc thiện nguyện. Mình cũng từng nghĩ có cái gì đó sai sai nếu thấy Compassion ở chốn công sở. Văn phòng là nơi không phù hợp với những cảm xúc yếu mềm, nhẹ nhàng. Nhất định Compassion chẳng thể phỏng vấn đậu vào các công ty đa quốc gia, nơi mà mỗi phút mỗi giây mọi người đều hừng hực lửa chiến đấu.

Nhưng thật ra với Compassion, ta không cần phải làm chuyện gì đó sướt mướt. Khi tạo cho nhân viên cảm nhận bạn là một người sếp có Compassion, đơn giản điều bạn muốn nói với họ chỉ là: “Tôi hiểu bạn đang gặp khó khăn gì và tôi sẽ ở bên bạn trong thử thách này”.

Trên hành trình coaching, được tham dự nhiều hội thảo và lắng nghe vố số câu chuyện về những người sếp của khách hàng, mình nhận ra Compassion chính là cảm xúc màu nhiệm có khả năng gắn kết sếp và nhân viên sâu sắc qua năm tháng.

Bạn đã bao giờ có trải nghiệm về Compassion ở nơi làm việc của bạn?
Bạn suy nghĩ gì về người sếp đã cho bạn cảm nhận cảm xúc này?
Bạn có muốn mang Compassion về team mình? Và bạn sẽ làm gì để team bạn cảm nhận được Compassion trong phong cách lãnh đạo đội nhóm của bạn?

Thao Pham
ICF Professional Certified Coach

#loveYOURemotions

Trích dẫn thông điệp của Compassion:
Compassion’s message: I am with you in your challenges.
The Field Guide to Emotions by Dan Newby and Curtis Watkins.

CẢM XÚC KHÓ CHỊU LẠI HAY “CHU ĐÁO”

Sau một ngày dài làm việc đến nhũn não, khi bạn gần kiệt sức hoặc khi bạn ốm, những người bạn cảm xúc nào thường ở bên bạn? Khi bắt đầu học được cách quan sát và gọi tên, mình nhận ra những người bạn Cảm xúc khó chịu như Lo, Sợ, Giận, Ghét… thường ở bên mình trong những lúc khó khăn. Chúng đến rất tự nhiên, ào vô nhà vồn vã, cố gắng trò chuyện để làm mình vui.

Mới hôm nọ mình bị nhức đầu, vừa chợp mắt nằm nghỉ tí là Sợ đã đến ngồi cạnh bên thăm hỏi: “Thảo, giờ thấy sao rồi? Có đỡ chút nào chưa? Lần này mình thấy bạn bị nặng hơn mấy lần trước nhiều lắm đó. Hay là vào bệnh viện chụp hình não nha. Gần đây mình đọc báo nghe nói đột quỵ không chỉ xảy ra cho người cao tuổi đâu đó.”

Mình chưa kịp trả lời thì Giận gõ cửa bước vào: “Thảo, bạn có nhớ cái email phiền phức hôm qua không? Mình không thể tin được là họ lại đối xử với bạn như vậy. Bạn có muốn mình hồi âm để cho họ một trận?”

Ghét gào lên “Làm vậy chỉ tốn công vô ích thôi Giận à. Bạn không thấy là Thảo đang mệt sao? Cách nhanh nhất là chấm dứt mối quan hệ đó đi. Mình không thể chịu được mấy người đó nữa rồi!”

Khi chúng ta mệt mỏi hay yếu sức hoặc bệnh, sự hiện diện của những người bạn thân thiết là điều vô cùng quý giá phải không? Họ có quan tâm mới đến an ủi mình trong những lúc khó khăn. Do đó mình luôn trân quý sự có mặt của bạn bè, nhưng sự quan tâm quá mức như vậy lại làm cho mình mệt mỏi hơn.

Trong những thời khắc đó, mình cứ ao ước Bình an, Hạnh phú hoặc Thảnh thơi nhưng mấy đứa này không bao giờ tự động đến cho đến khi mình phải thật sự tập trung vào từng hơi thở chánh niệm, thật sự thư giản và sống trong từng khoảnh khắc. Đó là lý do mình vẫn hay nghĩ những cảm xúc khó chịu lại hay quan tâm và chu đáo với bạn bè hơn nhóm cảm xúc dễ chịu.

Một bài học lớn khác mà mình học được từ những chuyến viếng thăm đầy “quan tâm, chăm sóc” của các bạn cảm xúc khó chịu là phải chăm sóc sức khỏe thể chất. Mình luôn kỷ luật bản thân để dành thời gian cho thiền tập, chạy bộ mỗi sáng và tập yoga buổi tối. Lựa chọn và sử dụng thực phẩm tốt cho sức khỏe, dành thời gian với thiên nhiên và thường xuyên nghỉ ngơi trong ngày sau những giờ làm việc căng thẳng. Những hoạt động này giúp mình có nhiều thời gian với các bạn cảm xúc dễ chịu còn các bạn khó chịu thì bớt có lý do để ghé thăm và “động viên tinh thần”.

“Ai” thường quan tâm lui tới chăm sóc bạn lúc bạn mệt mỏi, yếu sức?
Bạn sẽ làm gì để có nhiều thời gian với những người bạn cảm xúc dễ chịu mỗi ngày?

Thao Pham
ICF Professional Certified Coach

#loveYOURemotions