Chiêm nghiệm

‘We do not learn from experience. We learn from reflecting on experience’ – John Dewey

Tạm dịch: Chúng ta không học từ kinh nghiệm, chúng ta học từ việc chiêm nghiệm về những trải nghiệm của mình. 

Reflection (tạm dịch: Chiêm nghiệm) là việc dành thời gian suy nghĩ để đúc kết ra những bài học, tìm ra những hiểu biết sâu sắc về bản thân, về những sự kiện quan trọng xảy ra trong công việc/ cuộc sống hàng ngày. Đây là hoạt động rèn luyện ‘não’ không thể thiếu nếu bạn muốn đi xa trên con đường phát triển bản thân và đi lên những vị trí bạn hằng ao ước. 

Tại sao lại như vậy? 

Nếu bạn hoàn thành một dự án thành công mỹ mãn mà không đúc kết được những yếu tố nào mang đến thành công cho mình thì cơ hội để bạn lặp lại thành tựu đó sẽ tuỳ thuộc vào vận may. Nếu bạn thất bại mà cũng không học được bài học nào thì những lần thất bại tiếp theo  sẽ khó tránh khỏi. 

Hồi còn đi làm, những người sếp tôi thường ngưỡng mộ vẫn hay chia sẻ là họ dành ra một khoảng thời gian cố định trong tuần để chiêm nghiệm. Giờ đây, trên con đường coaching, tôi cũng thấy rõ sự khác biệt giữa các anh chị C-level và các bạn trẻ. Chia sẻ của các anh chị này thường sâu sắc chẳng phải do tuổi tác mà là do những đúc kết từ những trải nghiệm quý giá. 

Vậy chiêm nghiệm phải làm sao và chiêm nghiệm có khó không? Có và không!

Cũng giống như bạn đi tập thể hình, việc nâng tạ hay gập bụng không phải là điều làm chúng ta hồ hởi đến phòng gym mà chính là vóc dáng có được sau vài tháng luyện tập. 

Chiêm nghiệm cũng vậy. Việc dành thời gian vài chục phút mỗi ngày hoặc mỗi tuần để suy nghĩ sâu về một chủ đề nào đó không phải là việc não chúng ta thích thú nhưng insights/ những suy nghĩ sâu sắc và những bài học quý thu nhặt được giúp chúng ta tốt hơn, đi đến mục tiêu nhanh hơn là những phần thưởng não chúng ta mong chờ. 

Sau đây là hai mẹo tôi cho là quan trọng nhất trong quá trình chiêm nghiệm: 

1. Não chỉ có CÂU TRẢ LỜI nếu nó được HỎI 

Chúng ta không thể đơn giản kêu não cho mình insights hoặc bài học về những việc xảy ra. Não cần những câu hỏi nhỏ để từng bước một giúp ta nhìn sâu vào các vấn đề hóc búa. 

2. Khi đã hỏi phải ĐẶT ĐÚNG CÂU HỎI 

Có một quan sát thú vị tôi rất hay gặp là các bạn khách hàng/ học viên rất thích đặt các câu hỏi Tại sao (Why?). Đây là câu hỏi thú vị được tin là giúp ta nhìn sâu vào vấn đề. 

Tuy nhiên theo các nghiên cứu tâm lý học như các bạn có thể xem ở link dưới đây để đọc tóm tắt nghiên cứu của Tiến Sĩ Tasha Eurich hoặc cuốn Find your why của Simon Sinek – người đặc biệt thích Why, cũng không hề khuyến khích ta đặt câu hỏi Why cho những vấn đề hóc búa của mình. Những câu hỏi Why có thể làm giảm chất lượng cuộc sống vì chúng làm chúng ta suy nghĩ luẩn quẩn (overthinking). 

Theo trải nghiệm của bản thân (đã một thời vật vã vì một loạt câu hỏi why), tôi nhận thấy Why thường không giải quyết được vấn đề đang cấp bách của bản thân, lại mở ra thêm nhiều vấn đề hóc búa khác làm cho ta đã bí lại càng thêm bế tắc. 

Ví dụ khi ta ganh tị và đặt câu hỏi: 

‘Tại sao mình ganh tị? Tại vì mình không bằng người ta. 

Tại sao mình không bằng người ta? Tại vì mình sinh ra trong gia cảnh đã thua họ rồi.’ 

Do đó Why cũng là câu hỏi không được khuyến khích trong coaching. Một trong những câu hỏi tuyệt vời tôi vẫn dùng là What – câu hỏi này giúp ta nhìn ra vấn đề và có hướng hành động đi đến mục tiêu:

Ví dụ như cùng tình huống làm khi ta ganh tị:

‘Mình đang ganh tị điều gì?

Mình mong đợi có trải nghiệm gì khi có được điều ấy?

Mình đã có điều ấy chưa? Nếu chưa, mình cần làm gì để có được điều mình mong muốn?’

“Why” questions trap us in our past; “what” questions help us create a better future – Tasha Eurich 

Tạm dịch: Câu hỏi ‘Tại sao’ làm ta mắc kẹt trong quá khứ. Câu hỏi ‘Điều gì’ giúp ta đi đến tương lai. 

—–

Các lớp học về Cảm xúc sẽ giúp bạn học được cách chiêm nghiệm, tự đặt những câu hỏi về những cảm xúc phổ biến thường đến với mình trong công việc và cuộc sống. 

Học cách đặt đúng câu hỏi sẽ giúp bạn không chìm sâu vào những mớ suy nghĩ luẩn quẩn và sẽ nhanh nhanh tìm được giải pháp cho mình. 

Bạn có thể inbox hoặc email đến địa chỉ pham-t-thanh.thao@overflowingbuckets.com để nhận thông tin các khoá học theo nhu cầu của mình. Hiện nay có các khoá cho từng cá nhân, khoá học cho nhóm bạn thân và khoá học cho nhóm bất kỳ. 

Link để đọc bài của Tiến sĩ Tasha Eurich:

https://ideas.ted.com/the-right-way-to-be-introspective-yes-theres-a-wrong-way/

End a day with Peace

Dear chị Thảo

Cảm ơn chị về khóa học The Way Out is In.

Em thấy may mắn và có duyên khi là những học viên đầu tiên được trải nghiệm khóa học này.

Trước khi đến với khóa học, em thấy khá hài lòng về công việc và cuộc sống của mình. Chỉ là đôi lúc cảm thấy có gì “sai sai”, sao đã làm xong việc mà về đến nhà đầu óc vẫn nặng. Có những việc đã giải quyết xong mà cuối tuần vẫn lâu lâu tự dưng lăn tăn. Cảm thấy không “work life balance” lắm haha 🙂

Tham gia khóa học, em hiểu và để tâm đến Emotions nhiều hơn, phân tích và quan sát những Emotions mình hay gặp phải và thông điệp của nó. Cảm giác mình quản lí được bản thân mình, sống vui sống khỏe hơn.

Em tập được thói quen tốt mỗi ngày suy ngẫm lại những sự kiện xảy ra, mình đã cảm thấy những Emotions nào, thứ nào là chính yếu. Ngạc nhiên là nghĩ nhiều hơn mà đầu óc lại nhẹ đi, có lẽ vì đã thông suốt nhiều chuyện, lọc được những cảm xúc tạp.

Chúc chị Thảo tiếp tục nhiều khóa học dạng này để nhiều bạn được trải nghiệm hơn!!

Vũ Anh Tuấn

—-
Đọc chia sẻ của Tuấn mà chợt nhớ lại những ‘kỷ niệm xưa’… Tôi cũng y chang. Thậm chí có những ngày còn tệ hơn vì công việc đã xong mà những bạn Cảm Xúc khó chịu vẫn còn đeo bám mình sau giờ làm việc. Cách giải quyết lúc ấy là rủ vài đứa bạn thân đi ăn/ càfe và ‘trút hết’ những gì bức bối trong lòng mình ra.

Bạn thân nên mình cảm nhận thế nào thì họ cũng cảm nhận như vậy. Nếu mà không thể chia sẻ Cảm Xúc cùng nhau thì đã không xem là bạn thân rồi. =)) Và thế là tôi Bực tức một ai đó thì ngồi nói chuyện một hồi đã thấy bạn Bực Bội của tôi ‘rủ thêm’ được hai, ba bạn Bực bội khác tới hóng chuyện. Chưa kể về đến nhà thì bạn Bực bội của tôi tự dưng mập phì ra, tăng kích cỡ. Hôm sau gặp lại cái người mình Bực bội hôm trước lại càng Bực hơn vì cảm thấy mình càng đúng khi Bực họ. Không đúng sao cả đám bạn mình cũng bực như mình chứ? :))

Nhưng bạn có biết? CẢM XÚC CHỈ CẦN BẠN LẮNG NGHE VÀ THẤU HIỂU THÔNG ĐIỆP CỦA CHÚNG LÀ SẼ RA ĐI RẤT NHẸ NHÀNG.

Bạn cảm thấy Bực tức vì nhân viên của bạn không làm tốt việc bạn giao phó. Thông điệp của bạn Bực tức này đôi khi đơn giản chỉ đang nói rằng tiêu chuẩn của bạn đặt ra cho nhân viên của mình không được bạn nhân viên ấy đáp ứng. Bạn chỉ cần xem xét lại tiêu chuẩn của mình, trao đổi với bạn ấy để xem làm cách nào để bạn ấy đáp ứng được mong đợi của bạn. Hoặc có rất nhiều trường hợp mà tôi đã gặp (đã từng xảy ra với chính bản thân tôi) là tiêu chuẩn của bạn quá cao và cần phải hạ thấp xuống cho tương xứng với thực tế.

Có hàng trăm Cảm xúc, mỗi Cảm Xúc đều có những thông điệp riêng. Hiểu được những gì các bạn ấy nói, bạn sẽ cảm thấy cuộc sống thật dễ chịu, nhẹ nhàng và có cái nhìn cảm thông hơn về những người xung quanh.

Khóa học 2 ngày: THE WAY OUT IS IN sẽ cho bạn biết những bí mật ấy. Bạn có thể liên hệ tôi pham-t-thanh.thao@overflowingbuckets.com để biết thêm thông tin nhé.

Bạn đang đánh giá người khác như thế nào?

Bạn có bao giờ ấm ức vì người khác đánh giá sai về mình chưa? Ví dụ như cuối năm ngồi lại sững sờ nghe sếp nói mình không có growth mindset hoặc không có chính kiến. Hoặc một hôm nào đó không hiểu từ đâu bạn thấy mình bị dán nhãn như ‘chậm ra quyết định’, ‘bảo thủ’, ‘bossy’, ‘cứng nhắc’ từ những người xung quanh.

Tức giận/ Tức tối thường là cảm xúc phổ biến khi ta phải nghe những lời đánh giá mà mình thấy hoàn toàn sai; và đôi khi là Hoang mang, Nghi ngờ bản thân nếu những lời đánh giá đó từ người mà ta tôn trọng/ thần tượng.

Đó là cảm xúc của ta khi bị ai đó đánh giá không đúng về mình. Và ngược lại, nếu lời đánh giá của ta không chính xác cũng gây ra những cảm xúc khó chịu tương tự cho người khác. Những cảm xúc khó chịu ấy nếu tích tụ lâu ngày không có cơ hội giải bày sẽ phá hỏng những mối quan hệ trong công việc và cuộc sống của mình.

Những chia sẻ dưới đây sẽ giúp các bạn hiểu rõ hơn làm cách nào để kiểm tra những đánh giá của mình đã chính xác chưa, trước khi đưa ra nhận định của mình về người khác. Đồng thời chúng cũng sẽ giúp bạn đặt câu hỏi để tìm hiểu từ đâu mà người kia lại có những đánh giá như thế về mình. Việc trao đổi này sẽ giúp bạn giải tỏa Cục Tức (nếu như người kia đánh giá không đúng), hoặc giúp bạn tốt hơn (nếu thật sự bạn có những điểm cần xem lại).

1. Lý do gì mà bạn lại đưa ra đánh giá đó?

Đây là câu hỏi đầu tiên bạn cần hỏi mình trước khi đưa ra đánh giá về một ai đó. Nếu chỉ là vô thưởng vô phạt, trong lúc cafe/ trà sữa/ ăn trưa/ ăn tối thì có cần phải ‘hại não’ đánh giá ai đó không? Vâng, công việc đánh giá rất ‘hại não’ và tốn thời gian hơn chúng ta tưởng, nếu các bạn làm đủ hết những bước sau đây.

Ngoài việc ‘hại não’, những cảm xúc đi kèm cũng ‘độc hại’ không kém nếu như những đánh giá của chúng ta không được tích cực về người khác. Bạn thử bỏ ra vài giờ đọc các review có nội dung của các bạn ‘Ghét’, ‘Ghê sợ’, ‘Khinh thường’, ‘Xúc phạm’… và cảm nhận cảm xúc trong cơ thể mình sau đó, bạn sẽ có câu trả lời.

Cho nên, nếu không cần thiết, đừng phí thời gian và năng lượng làm chuyện hại não và mệt tim này nhé.

2. Làm rõ TIÊU CHUẨN mà bạn đang dùng để đánh giá

Bất đồng quan điểm giữa hai bên thường nằm ở yếu tố này. Nếu bạn cho rằng nhân viên mới của bạn ‘học hỏi công việc chậm’ thì bạn đang so sánh bạn ấy với ai? Bạn đang so bạn ấy với những bạn vào cùng thời điểm/ có năng lực tương tự, hay một cách không chủ đích bạn đang so bạn ấy với những ngôi sao trong team bạn hoặc với chính bản thân bạn?

3. Có những ‘chứng cứ’ nào hỗ trợ cho đánh giá của bạn?

Bạn nhận xét nhân viên bạn là người ‘hay đi trễ’ là dựa trên bao nhiêu lần bạn ấy đã đi trễ? Có chính mắt bạn nhìn thấy bạn ấy đi trễ không hay là bạn nghe ai kể lại là bạn ấy đi trễ?

Rất nhiều trường hợp chúng ta vì quá tin một (vài) ai đó mà tin luôn nhận định của họ và nhầm tưởng nhận định của họ là ‘chứng cứ’. Ví dụ như tôi có bạn rất thân là anh Z, anh ấy nói với tôi là bạn A không có suy nghĩ logic. Vì tôi luôn tin vào nhận định của bạn mình nên nhầm tưởng đó là fact/ là chứng cứ và cũng có cùng đánh giá với bạn mình.

4. Tìm những ‘chứng cứ’ cho thấy những đánh giá của mình là SAI

Bạn A được đánh giá là không suy nghĩ logic ấy có lần nào trình bày những suy nghĩ hợp lý cho team không? Có bao nhiều lần bạn có những suy nghĩ logic và bao nhiêu lần bạn suy nghĩ không logic?

Các nghiên cứu tâm lý học đã chỉ ra, khi chúng ta đã có một nhận định nào đó về ai đó thì mắt chúng ta chỉ nhìn thấy những điều hỗ trợ cho lập luận của mình. Để tránh bị biased, hãy làm bước này thật cẩn thận.

5. Chia sẻ đánh giá của bạn với những người xung quanh và lắng nghe quan điểm của họ

Đây không phải là bước bạn đi lấy sự đồng thuận của mọi người mà dùng để đặt câu hỏi để hiểu sâu hơn. Bạn có thể đặt các câu hỏi từ 2-4 để kiểm tra độ chính xác của mình và của những người xung quanh.

Làm hết các bước này mệt não và mệt tim lắm đấy. Cuối năm ngồi trong Hội đồng đánh giá performance của các bạn trong bộ phận trong cluster SEAA của mình có chừng 3 giờ mà tôi có cảm giác toàn bộ năng lượng của mình bị rút sạch. Hy vọng những kiến thức này sẽ giúp các bạn có cái nhìn khách quan hơn về những đánh giá của mình và có thể dùng để giải tỏa cục tức nếu có bị ai đó đánh giá không đúng về mình.

Lưu ý khi đặt câu hỏi cho người đã đánh giá mình, bạn cần để bạn ‘Tức tối’ ở nhà và ‘dắt theo’ bạn Respect và Gratefulness nhé! 😉

Written by: Pham Thi Thanh Thao

Nếu bạn thích theo dõi các nội dung này, bạn có thể add friend trang cá nhân của tôi hoặc follow trang https://www.facebook.com/Executive-Coach-Pham-Thi-Thanh-Thao-870575319949064/?modal=admin_todo_tour

Các nguồn tham khảo thêm:
‘Language and the pursuit of happiness‘ của Chalmers Brothers.
The Coach Partnership, NewField Asia.

Chia sẻ của Mai về StrengthsFinder & Ontological coaching

Mùng 3 tết thầy.
Qua 35 cái xuân xanh, thầy cô tôi chịu ơn thì nhiều lắm, riêng hôm nay tôi dành post này để tri ân chị Thao Pham, người coach tài giỏi và đặc biệt là có tâm nhất quả Đất.

Coach là 1 khái niệm còn mới mẻ, là người hướng dẫn, guide bạn tự tìm câu trả lời. Họ ko chỉ bạn nên làm gì đâu, chỉ đặt câu hỏi thôi, hỏi xoáy đáp xoay đến khi bạn chạm đáy, tự tìm ra nguyên nhân cốt lõi (root cause, insight) và câu trả lời. Sau đó là làm bài tập tự đánh giá (self reflection) mỗi ngày. Nhờ vậy mà bạn sẽ nhớ rất lâu, vì bạn tự mình tìm ra đáp án, và giải quyết rốt ráo root cause luôn. Mà thêm chị Coach Thảo có tâm sẽ dí sát nút, bữa nào quên gửi self reflection là được nhắc liền. Thầy có khó thì trò mới giỏi đúng hok?

Nói nghe đau khổ vậy chứ nchuyen với vui lắm, lúc nào cũng thấy tươi và tỉnh ra sau mỗi giờ coaching. Từ Gallup strengths finder để tìm ra điểm mạnh của mình, đến ontological để kết nối action và emotion, tôi ngộ ra đc bao nhiêu điều hay. Có những điều đã từng nghe qua nhưng giờ mới thấm. Có những action đã từng làm nhưng buông xuôi đầu voi đuôi chuột giờ được chị ráo riết dí và hướng dẫn tận tình. Những giờ coaching với chị giúp tôi connect the dots, nối lại những sự kiện từ xưa nay, rồi ước gì đc gặp chị sớm hơn thì đâu fai vò đầu bứt tóc chục năm qua.

Tôi nói dông dài vậy cũng k diễn tả hết đc. Bạn chỉ cần vô page chị cũng thấy nhiều điều hay ho, mà book chị nói chuyện còn thấy phê hơn nữa. Tôi thích tấm hình bên dưới dù background k lộng lẫy, k có beauty plus, và bản thân cũng k make up. Sau khi tháo gỡ nút thắt thì auto tươi k cần tưới. Cảm ơn chị thật nhiều..